---
title: "Libušín na Pustevnach: secesyjna jadalnia Jurkoviča"
description: "Libušín na Pustevnach, arcydzieło Dušana Jurkoviča - malowana jadalnia, pożar w 2014 roku i rekonstrukcja ukończona w 2020 roku."
url: "https://zpusteven.cz/pl/libusin"
lang: "pl"
latitude: 49.4896456
longitude: 18.2654111
---

![Zrębowa jadalnia Libušín na Pustevnach: ciemnoczerwony budynek z gontowym dachem, żółto malowanym szczytem i rzeźbioną wieżyczką; przed nim kamienne schody i ławka](https://d.zpusteven.cz/place/libusin/1280/IMG_0154.avif)

Jadalnia • Pustevny • narodowy zabytek kultury

# Libušín

Ogień pochłonął najcenniejszą jadalnię w Beskidach. Cieśle odtworzyli ją deska po desce.

- **Zbudowano:** 1897–1899
- **Odbudowano:** 2014–2020
- **Architekt:** Dušan Samo Jurkovič
- **Malowidła:** Karel Štapfer według Mikoláša Alša

## Arcydzieło, które trzeba było zbudować dwa razy

Libušín to **jadalnia** - i arcydzieło, którym młody **Dušan Samo Jurkovič** zapisał się w dziejach architektury. Zaprojektował ją dla stowarzyszenia Pohorská jednota Radhošť w stylu secesji ludowej; salę wymalował Karel Štapfer według projektów Mikoláša Alša.

W marcu 2014 roku Libušín w dużej części **spłonął**. Ręczna odbudowa do postaci z 1925 roku trwała 6 lat. Ponownie otworzył się 30 lipca 2020 roku.

![Fasada Libušína z kamiennymi schodami, malowanym szczytem i napisem Pohorská jednota Radhošť - Pustevně](https://d.zpusteven.cz/place/libusin/1280/IMG_0151.avif)

Libušín od strony dojścia - wieżyczka i żółto malowany szczyt są znakiem rozpoznawczym.

Dlaczego tu przyjść

### Secesyjny klejnot, w którym wciąż się gotuje

Libušín to działająca **jadalnia**. Salę ze scenami Alša i rzeźbionymi meblami ogląda się przy posiłku.

Czego nie pominąć

### Malowana sala i szczyt nad wejściem

W środku **malowidła ścienne i napisy** według projektów Mikoláša Alša, na zewnątrz **żółto malowany szczyt** z napisem stowarzyszenia Pohorská jednota Radhošť. Obok stoi drugie schronisko Jurkoviča - [Maměnka](https://zpusteven.cz/pl/mamenka).

Kiedy się wybrać

### Cały rok, do sali najlepiej poza godzinami szczytu

Przełęcz bywa w weekendy pełna. Wnętrze jest **salą czynnej jadalni** - lepiej przyjść przed południem albo poza główną porą posiłków.

![Szczyt Libušína z dołu: żółto malowane pole z motywami kwiatowymi, nad nim rzeźbiona wieżyczka ze złoconym kogutem](https://d.zpusteven.cz/place/libusin/1280/IMG_0155.avif)

![Widok z góry na Libušín i Maměnkę na przełęczy Pustevny, w tle las i doliny pod górami](https://d.zpusteven.cz/place/libusin/1280/DJI_0187.avif)

![Wieżyczka Libušína od spodu, w tle dach sąsiedniego budynku](https://d.zpusteven.cz/place/libusin/1280/IMG_0115.avif)

Malowidła

### Mikoláš Aleš zaprojektował, Karel Štapfer malował

Sceny do sali narysował **Mikoláš Aleš**, na ściany przeniósł je malarz akademicki **Karel Štapfer**. Po pożarze malowidła odtworzono według tych samych projektów.

Dekoracja ścian

### Postacie, podania i napisy

Nad boazerią przeplatają się **postacie górali i sceny z podań** z malowanymi napisami - choćby „Jak se do lesa volá, tak se z lesa ozývá”.

Na co zwrócić uwagę

### Meble i żyrandole

Stoły, krzesła z rzeźbionymi oparciami i **żyrandole z czerwonymi kwiatami** należą do projektu - Jurkovič traktował budowlę i wyposażenie jako jedną całość.

![Odbudowana sala Libušína: długie stoły z rzeźbionymi krzesłami, jasnozielona boazeria i malowidła ścienne](https://d.zpusteven.cz/place/libusin/1280/IMG_9900.avif)

![Widok przez salę pod drewnianym łukiem: malowane figury na ścianach, długie stoły i żyrandol pośrodku](https://d.zpusteven.cz/place/libusin/1280/IMG_9891.avif)

![Ośmioboczne pomieszczenie z malowidłami po obwodzie: jeździec na białym koniu, postać przy naczyniu, ławy i stoły przy oknach](https://d.zpusteven.cz/place/libusin/1280/IMG_9895.avif)

![Malowidło ścienne: postać w płaszczu z długimi warkoczami opiera się na kiju, obok niej naczynie, z którego unosi się dym](https://d.zpusteven.cz/place/libusin/1280/IMG_9898.avif)

![Malowidło ścienne przedstawiające mężczyznę w zielonym kaftanie i wysokich butach ze strzelbą na ramieniu i siekierką w ręku](https://d.zpusteven.cz/place/libusin/1280/IMG_9904.avif)

Góral ze strzelbą i pasterską siekierką valaška - jedna z figur otaczających salę ze wszystkich stron.

![Żyrandol w jadalni z bliska: kuta korona z czerwonymi kwiatami i białymi kulami kloszy pod malowanym belkowym stropem](https://d.zpusteven.cz/place/libusin/1280/IMG_9889.avif)

Żyrandole zaprojektował Jurkovič jako część sali - czerwone kwiaty na tle zielonego stropu.

![Wnętrze jadalni z wysokim piecem kaflowym, przeszkloną witryną i malowanymi napisami pod stropem](https://d.zpusteven.cz/place/libusin/1280/IMG_9905.avif)

Piec kaflowy dogrzewa salę w chłodne dni - i należy do jej wyposażenia.

![Sala jadalni z piecem kaflowym, kredensem i malowanymi napisami nad boazerią](https://d.zpusteven.cz/place/libusin/1280/IMG_9913.avif)

Nad boazerią biegną malowane napisy; w rogu stoi piec kaflowy, obok niego kredens.

![Malowana jadalnia Libušína: jasnozielona boazeria i belki stropowe, malowidła ścienne, długie stoły z rzeźbionymi krzesłami i żyrandole z czerwonymi kwiatami](https://d.zpusteven.cz/place/libusin/1280/IMG_9886.avif)

Malowana sala Libušína z innego kąta - kolorystyka i meble wróciły do postaci z przełomu XIX i XX wieku.

Historia Libušína

## Trzy budowle w jednej

Najpierw wchłonął starsze schronisko, potem stał się ikoną secesji ludowej - a na koniec spłonął. To, co widać dziś, jest ręczną kopią.

![Widok z lotu ptaka na Libušín od prawej: wieża z galeryjką na pierwszym planie, pośrodku główna sala ze szczytem, po lewej w tle Maměnka](https://d.zpusteven.cz/place/libusin/1280/DJI_0882.avif)

Po lewej niepozorne skrzydło - wchłonięta Pústevňa, pośrodku jadalnia Jurkoviča ze szczytem, po prawej dobudówka z 1924 roku.

Pústevňa 1891

### Najpierw stała tu samodzielna Pústevňa

Stowarzyszenie **Pohorská jednota Radhošť** z Frenštátu - najstarsze czeskie towarzystwo turystyczne - kupiło w 1886 roku grunt w pobliżu rozpadłej pustelni, od której całe miejsce nazywano Pustevny. Pięć lat później postawiło tu pierwsze schronisko turystyczne i nazwało je po niej **Pústevňa**. Parterowy drewniany budynek miał **16 łóżek**, szynk i wspólną noclegownię.

Pústevňa stała osobno. Dziś jest **częścią Libušína** - budowla ją wchłonęła. Turystów przybywało szybciej niż łóżek, więc stowarzyszenie postanowiło budować dalej.

![Widok z lotu ptaka na prostsze skrzydło Libušína - wchłoniętą Pústevňę - z parą lukarn i prostym dachem bez malowanej dekoracji](https://d.zpusteven.cz/place/libusin/1280/DJI_0878.avif)

Po lewej na zdjęciu lotniczym jest wchłonięta Pústevňa - jej szczyt Jurkovič przy łączeniu też przerobił, tylko skromniej niż u jadalni.

1897–1899

### Jurkovič, Štapfer i Aleš

Stowarzyszenie zwróciło się do biura budowlanego **Michala Urbánka** z Vsetína. Jego ówczesny pracownik, młody architekt **Dušan Samo Jurkovič**, zaprojektował dwa nowe schroniska - jadalnię Libušín i hotel [Maměnkę](https://zpusteven.cz/pl/mamenka). Wyszedł od zrębowej architektury Wołoszczyzny Morawskiej i uzupełnił ją o własne detale i secesyjną kolorystykę.

Obie budowle otwarły się **6 sierpnia 1899 roku**. Malowidła Libušína wykonał malarz akademicki **Karel Štapfer według projektów Mikoláša Alša** - do sali trafiły więc sceny z podań wołoskich i słowiańskich.

![Libušín od frontu: budowla zrębowa z kamienną podmurówką, malowanym szczytem i napisem Pohorská jednota Radhošť - Pustevně nad wejściem](https://d.zpusteven.cz/place/libusin/1280/IMG_0151.avif)

Szczyt Jurkoviča od frontu i z drona - malowane pole z wieżyczką nad wejściem.

Dobudówka Parmy 1924

### Po prawej doszła ostatnia dobudówka

Ostatnia dobudówka powstała w **1924 roku**. Wykonał ją budowniczy **Aleš Parma** - dlatego do dziś nazywa się ją **dobudówką Parmy**. W górnej części powstało mieszkanie, rok później doszła w tylnym trakcie kuchnia.

Dobudówka jest utrzymana w tym samym zrębowym stylu co jadalnia Jurkoviča, choć jest o ćwierć wieku młodsza. Parma figuruje w źródłach jako budowniczy dobudówki, którą utrzymał w duchu całego zespołu. Dzisiejszy wygląd odpowiada stanowi z **1925 roku**, kiedy Libušín był po raz pierwszy gotowy jako całość.

![Wyższa wieżowa dobudówka Libušína z galeryjką i balkonem na górnym piętrze, własnymi kamiennymi schodami i wejściem](https://d.zpusteven.cz/place/libusin/1280/IMG_0145.avif)

Prawe, najmłodsze skrzydło Libušína - dobudówka z 1924 roku. W wieży odbywają się dziś wystawy tematyczne.

Noc na 3 marca 2014

### Zostały zgliszcza

W nocy z 2 na 3 marca 2014 roku Libušín w dużej części **spłonął**. Płomienie zniszczyły głównie prawą część budowli - tę, w której była artystycznie najcenniejsza malowana jadalnia.

Zostały zgliszcza. To właśnie one stały się potem głównym źródłem odbudowy: konserwatorzy badali je na bieżąco, a znaleziska uzupełniali z dawnych fotografii. Nie chodziło o to, czy Libušín postawić na nowo, ale w jakiej postaci. Na odbudowę za **117,5 miliona koron** złożyły się w zbiórce publicznej tysiące darczyńców - w 2017 roku była to najskuteczniejsza zbiórka w kraju.

- **nocny pożar:** 3. 3. 2014
- **trwała odbudowa:** prawie 6 lat
- **stan, do którego wrócił:** 1925
- **koszt odbudowy:** 117,5 mln koron

![Fasada Libušína po pożarze w marcu 2014 roku: nadpalony szczyt i wieżyczka, prowizoryczne podparcie belką i ogrodzenie budowy z tablicami zakazu przed wejściem](https://d.zpusteven.cz/ccmedia/1280/libusin-po-pozaru-zblizka.avif)

Zgliszcza wkrótce po pożarze, czerwiec 2014. Foto: [Ivannah, Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Libusin%5Fpruceli%5F2.jpg), [CC BY-SA 3.0](https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/), výřez

2020

### Kopia, którą ciosano ręcznie

Libušín odbudowano jako rekonstrukcję naukową - wierną rzemieślniczą kopię. Cieśle pracowali tradycyjnymi technikami i **litym drewnem jodłowym** - tym samym gatunkiem, jaki miała pierwotna budowla. Wnętrze jadalni jest kopią dzieła Jurkoviča z 1899 roku, a dekorację malarską odtworzono według pierwotnych projektów Alša.

Budowla wróciła do postaci z **1925 roku**, kiedy zespół stopniowo dobudowywanych budynków był gotowy jako całość. Ukryto w niej też instalacje, których dziś wymagają przepisy. System gaśniczy działa na gaz, żeby woda nie zniszczyła wnętrza. **30 lipca 2020 roku** Libušín znowu otworzył się dla zwiedzających.

![Odbudowana sala Libušína z dwoma żyrandolami: jasnozielona boazeria, malowidła ścienne i napisy, długie stoły z rzeźbionymi krzesłami pośrodku](https://d.zpusteven.cz/place/libusin/1280/IMG_9918.avif)

Kalendarium

## Libušín rok po roku

Od pierwszego schroniska turystycznego przez jadalnię Jurkoviča i pożar aż po ponowne otwarcie.

1. 1886  
### Grunt pod szczytem Radhošť  
Pohorská jednota Radhošť kupuje od fojtki Apoleny Malinovej grunt „Krabičanek” w pobliżu rozpadłej pustelni.
2. 1891  
### Schronisko Pústevňa  
Powstaje pierwsze schronisko turystyczne na Pustevnach - 16 łóżek, szynk, wspólna noclegownia. Dziś jest częścią Libušína.
3. 1897–1899  
### Budowa Libušína  
Według projektu **Dušana Sama Jurkoviča** (biuro budowlane Michala Urbánka) wyrastają jadalnia Libušín i hotel Maměnka.
4. 6. 8. 1899  
### Uroczyste otwarcie  
Oba schroniska otwierają się dla publiczności. Wnętrze Libušína wymalował **Karel Štapfer według projektów Mikoláša Alša**.
5. 1924–1925  
### Dobudówka i kuchnia  
Zespół dostaje dobudówkę, a w tylnym trakcie kuchnię - budynki tworzą całość, do której wrócą sto lat później.
6. 1995  
### Narodowy zabytek kultury  
Zespół Pusteven zostaje uznany za narodowy zabytek kultury; opiekę nad Libušínem i Maměnką przejmuje rožnovský skansen Valašské muzeum v přírodě.
7. 3. 3. 2014  
### Pożar  
Nocny pożar niszczy dużą część budowli razem z artystycznie najcenniejszą malowaną jadalnią.
8. 2020  
### Ponowne otwarcie  
Po prawie sześciu latach rekonstrukcji naukowej Libušín wraca **30 lipca** do zwiedzających - w postaci z 1925 roku.

Wizyta

## Jak odwiedzić Libušín

### Gdzie to dokładnie jest

#### Na przełęczy Pustevny, obok Maměnki

Libušín stoi przy głównej drodze przez przełęcz, kawałek powyżej [Brány Pusteven](https://zpusteven.cz/pl/pustevny) i tuż obok drugiego schroniska Jurkoviča - [Maměnki](https://zpusteven.cz/pl/mamenka).

##### Otevřít v mapách

[Mapy.com](https://mapy.com/pl/zakladni?x=18.2654111&y=49.4896456&z=17&source=coor&id=18.2654111,49.4896456) · [Google Maps](https://www.google.com/maps/search/?api=1&query=49.4896456,18.2654111)

##### Inne miejsca w okolicy

[Maměnka](https://zpusteven.cz/pl/mamenka) · [Brána Pusteven](https://zpusteven.cz/pl/brana-pusteven) · [Mořské oko](https://zpusteven.cz/pl/morske-oko) · [Jaskinia Cyrilka](https://zpusteven.cz/jaskinia-cyrilka) · [Altana widokowa Cyrilka](https://zpusteven.cz/pl/altan-cyrilka) · [Posąg Radegasta](https://zpusteven.cz/pl/socha-radegasta) · [Čertův mlýn](https://zpusteven.cz/pl/certuv-mlyn) · [Kněhyně](https://zpusteven.cz/pl/knehyne)

Szlak grzbietowy z Pusteven

### Jak tu dotrzeć

Najprostszym punktem wyjścia do Libušína są Pustevny. Dojazd na Pustevny opisuje [strona Pusteven](https://zpusteven.cz/pl/pustevny).

1. 1  
#### [Pustevny](https://zpusteven.cz/pl/pustevny) punkt wyjścia  
Na Pustevny można dostać się samochodem, autobusem, rowerem i koleją krzesełkową. Każdy z tych sposobów kończy się na samej przełęczy, na której Libušín stoi.
2. #### Libušín cel · ~5 min przez przełęcz · tu jesteś  
Libušín łatwo poznać po żółto malowanym szczycie z napisem stowarzyszenia Pohorská jednota Radhošť - wejście jest u góry, po kamiennych schodach.
3. ↓  
#### [Dalej: Maměnka i grzbiet](https://zpusteven.cz/pl/mamenka) kilka kroków · grzbietem dalej  
Tuż obok stoi [Maměnka](https://zpusteven.cz/pl/mamenka), drugie schronisko Jurkoviča. Szlak grzbietowy z przełęczy prowadzi w kilku kierunkach - przegląd wycieczek ma [strona Pusteven](https://zpusteven.cz/pl/pustevny#vylety).

Od południowego końca przełęczy (od kolei z Ráztoki) do Libušína jest podobnie blisko - tylko z przeciwnej strony.

### Co warto wiedzieć przed wyjściem

#### Wnętrze to czynna jadalnia

Libušín to działająca **jadalnia** - salę ogląda się jako gość przy posiłku. Najspokojniej jest przed południem w dzień powszedni, poza główną porą posiłków.

#### Pogoda na przełęczy

Pustevny leżą na **1018 m n.p.m.** - bywa tu chłodniej i bardziej wietrznie niż w dolinie. Dodatkowa warstwa przydaje się i latem.

Na závěr

## Doplňující info a test znalostí

### Rychlá rekapitulace

**Czy do Libušína można po prostu zajrzeć?**

Tak - to działająca jadalnia, do środka wchodzi się jako gość przy posiłku. Swobodne chodzenie z aparatem między zajętymi stołami jest jednak ograniczone.

**Czy Libušín jest budowlą pierwotną, czy kopią?**

Wierną rzemieślniczą kopią. Po pożarze w marcu 2014 roku rekonstrukcja naukowa - tymi samymi technikami i tym samym gatunkiem drewna co pod koniec XIX wieku - przywróciła go do postaci z 1925 roku.

**Jaka jest różnica między Libušínem a Maměnką?**

Obie budowle zaprojektował Dušan Samo Jurkovič i otwarły się w 1899 roku. Libušín to jadalnia, Maměnka to hotel. Libušín w dużej części spłonął w 2014 roku i jest wierną kopią, Maměnka jest pierwotną budowlą z końca XIX wieku.

**Kto opiekuje się Libušínem?**

Obiekt należy do rožnovskiego skansenu Valašské muzeum v přírodě, dziś oddziału muzeum Národní muzeum v přírodě. Jadalnię prowadzi prywatny najemca.

**Kiedy najlepiej przyjść?**

Przełęcz bywa w weekendy pełna. Wnętrze jest salą czynnej jadalni - lepiej przyjść przed południem albo poza główną porą posiłków.

Dalej

## Dokąd dalej od Libušína

Libušín to jeden przystanek na grzbiecie między przełęczą a szczytem Radhošť.

[Maměnka](https://zpusteven.cz/pl/mamenka) - Sąsiednie schronisko · Drugie schronisko Jurkoviča tuż obok - dom na nocleg z własną historią XX wieku. · Přejít na stránku →

[Posąg Radegasta](https://zpusteven.cz/pl/socha-radegasta) - Grzbietem do Radegasta · Grzbietowa droga od schronisk prowadzi do posągu pogańskiego boga Radegasta. · Přejít na stránku →

[Radhošť z kaplicą św. Cyryla i Metodego](https://zpusteven.cz/pl/radhost) - Cel szlaku grzbietowego · Droga ciągnie się aż na Radhošť do kaplicy św. Cyryla i Metodego, najwyżej położonej budowli sakralnej w Czechach. · Přejít na stránku →

[Pustevny](https://zpusteven.cz/pl/pustevny) - Cały ośrodek Pustevny · Pustelnicy, kolej krzesełkowa i inne wycieczki z przełęczy - opisuje je strona całego ośrodka. · Přejít na stránku →

---

Źródło: [Libušín na Pustevnach: secesyjna jadalnia Jurkoviča](https://zpusteven.cz/pl/libusin) - zPusteven.cz. Cytując, podaj link do strony.
