--- title: "Radhošť z kaplicą św. Cyryla i Metodego" description: "Radhošť (1129 m) to jeden z najbardziej znanych szczytów Beskidów. Kaplica św. Cyryla i Metodego, grupa rzeźbiarska Albína Poláška, widoki i historia góry." url: "https://zpusteven.cz/pl/radhost" lang: "pl" latitude: 49.4918 longitude: 18.2228 elevation: 1129 --- ![Widok z lotu ptaka na szczyt Radhošť z kaplicą św. Cyryla i Metodego i nadajnikiem](https://d.zpusteven.cz/place/radhost/1280/DJI_0160.avif) Najwyżej położone miejsce pielgrzymkowe Moraw • 1129 m n.p.m. # Radhošť z kaplicą św. Cyryla i Metodego Góra, którą regionalna legenda łączy z Radegastem i apostołami Słowian. - **Gdzie:** 1129 m n.p.m., między Rožnovem a Frenštátem - **Dojście:** pieszo grzbietem z Pusteven - **Kaplica otwarta:** nieregularnie, zależnie od pogody i wolontariuszy - **Wstęp do kaplicy:** bezpłatny ## Góra, kaplica, grupa rzeźbiarska Miejsce pielgrzymkowe Radhošť. Od 1898 roku szczyt wieńczy **najwyżej położony kościół w Czechach** - obłożona gontem kaplica św. Cyryla i Metodego. Obok stoi grupa rzeźbiarska apostołów Słowian i kamienny krzyż, kawałek dalej nadajnik telewizyjny. Na szczycie Radhošť spotykają się pogański mit, tradycja pielgrzymkowa i wołoski upór. Bez tego ostatniego góra swojej kaplicy by nie miała. ![Kaplica św. Cyryla i Metodego z boku, z nadajnikiem i kamiennym krzyżem przed wejściem](https://d.zpusteven.cz/place/radhost/1280/IMG_9954.avif) Obłożona gontem kaplica z dzwonnicą i kamiennym krzyżem przed wejściem - widok można przełączyć Dlaczego na Radhošť ### Góra spięta jedną opowieścią Kaplicę, grupę rzeźbiarską i posąg Radegasta na grzbiecie łączy legenda o Radegaście i apostołach Słowian. Jej siłę wzmocniło **tysiąclecie przybycia Cyryla i Metodego na Morawy** i zapał czeskiego odrodzenia narodowego. Kiedy się wybrać ### Cały rok, główna pielgrzymka 5 lipca Grzbietem można iść przez cały rok, kaplica otwiera się nieregularnie - zależnie od pogody i wolontariuszy ([aktualny stan u stowarzyszenia Matice Radhošťská](https://www.matice-radhost.cz/)). Najbardziej ruchliwym dniem jest cyrylo-metodiańska **pielgrzymka 5 lipca**. Czego nie pominąć ### Witraże i widok z dzwonnicy Osiem barwnych okien przedstawia sceny z życia apostołów Słowian i czterech patronów ziem czeskich. **Gdy otwarta jest także dzwonnica, warto wejść na jej drugie piętro** - sięga ponad korony drzew i widać z niej dalej niż z grzbietu. ### Co jest na szczycie ![Fasada kaplicy św. Cyryla i Metodego z dzwonnicą od frontu](https://d.zpusteven.cz/place/radhost/1280/IMG_9951.avif) #### Kaplica św. Cyryla i Metodego Dominanta szczytu Radhošť z 1898 roku. ![Brązowa grupa rzeźbiarska św. Cyryla i Metodego autorstwa Albína Poláška przed kaplicą](https://d.zpusteven.cz/place/radhost/1280/IMG_9933.avif) #### Grupa rzeźbiarska apostołów Słowian Brązowy dar Albína Poláška dla stowarzyszenia Matice Radhošťská z 1930 roku; w księdze widnieje początek Ewangelii św. Jana. ![Kamienny krzyż Michala Janíka z 1805 roku ze złoconym Chrystusem przed wejściem do kaplicy](https://d.zpusteven.cz/place/radhost/1280/IMG_9962.avif) #### Kamienny krzyż z 1805 roku Najstarszy świadek na szczycie, dziś stoi przed wejściem do kaplicy. ![Widok z lotu ptaka na szczyt Radhošť z kaplicą, grupą rzeźbiarską i nadajnikiem](https://d.zpusteven.cz/place/radhost/1280/DJI_0163.avif) #### Nadajnik telewizyjny Druga sylwetka szczytu obok kaplicy - punkt orientacyjny widoczny z obu stron góry. ### W pobliżu [Posąg Radegasta](https://zpusteven.cz/pl/socha-radegasta) - ~2 km grzbietem · Słowiański pogański bóg słońca, dostatku i urodzaju autorstwa Albína Poláška, na grzbiecie w stronę Pusteven. [Jaskinia Cyrilka](https://zpusteven.cz/jaskinia-cyrilka) - przy Pustevnach · ~4 km · Jaskinia szczelinowa pod grzbietem - w podaniach jedno z wejść do podziemi Radegasta. Góra Radhošť ## Widoki z najdalej na zachód wysuniętego tysięcznika Beskidów 360° widok ze szczytu Radhošť - przeciągając, można rozejrzeć się wokół kaplicy i ponad okolicznymi drzewami. Radhošť ze swoimi **1129 m n.p.m.** jest siódmym najwyższym i zarazem **najdalej na zachód wysuniętym tysięcznikiem** Beskidu Śląsko-Morawskiego. Północne stoki pod szczytem chroni **narodowy rezerwat przyrody** z resztkami pierwotnych lasów górskich. Grzbiet szczytowy stopniowo zarósł i drzewa zasłaniają dziś część widoku. **Dlatego najlepszy widok, przy dobrej pogodzie, jest z drugiego piętra dzwonnicy kaplicy.** ### Co widać ze szczytu - **Na wschód:** Lysá hora, Smrk, Kněhyně i Čertův mlýn. - **Na południe:** Hostýnsko-vsetínská hornatina, Jaworniki i Białe Karpaty. - **Na północ:** Okolice Frenštátu, Ondřejník i Kotlina Ostrawska, przy dobrej widoczności także Jesioniki. - **Na zachód:** Brama Morawska. Zasięg widoku zależy od pogody, widoczności i otwarcia dzwonnicy; okoliczne drzewa miejscami zasłaniają widok bezpośrednio z grzbietu. ## Historia góry Radhošť Od barokowej legendy przez trzydzieści sześć lat starań aż po dzwon, którego tajemnicę dwaj mężczyźni zabrali do grobu. Góra i podanie ### Najpierw był tu Radegast Radhošť to według legendy siedziba słowiańskiego pogańskiego boga słońca, dostatku i urodzaju Radegasta. Cyryl z Metodym mieli tu przyjść i obalić jego bożka - dokładnie na szczycie, gdzie dziś stoi kaplica. Legendę wymyślił w 1710 roku historyk **Jan Jiří Středovský**; przyjęła się, a kolejni autorzy ją rozwijali. To ona zainspirowała powstanie kaplicy oraz [posągu Radegasta autorstwa Poláška](https://zpusteven.cz/pl/socha-radegasta). Za dawnych czasów, kiedy w góry chodziło się jeszcze z modlitwą zamiast z mapą, stał podobno na szczycie Radhošť złoty Radegast. Bóg słońca, urodzaju i gościnności spoglądał z najwyższego miejsca w okolicy na doliny pełne dymu z palenisk, a górale wspinali się do niego z ofiarami: miodem, zbożem, pierwszym mlekiem wiosny. Wokół bożka płonął ogień, który nie mógł zgasnąć, a w przesilenie letnie tańczono na szczycie i składano w ofierze białego byka. Sama góra miała być pusta w środku. Pod pastwiskami i buczynami ciągnęły się korytarze i sale, w których kapłani Radegasta strzegli skarbów znoszonych z całej Wołoszczyzny Morawskiej - i właśnie tam, w ciemność pod szczytem, ukryli złotego bożka, gdy od Velehradu zaczęła się rozchodzić wieść, że nadchodzi nowa wiara. Ta wieść miała dwa imiona: Cyryl i Metody. Bracia z Salonik, którzy przynieśli na Morawy pismo i Słowo, mieli dojść aż pod Radhošť. Opowiada się, że nocowali w dolinie przy źródełku, a gdy rano mgła się rozstąpiła, zobaczyli na szczycie blask: słońce odbijało się od złotego bożka. Weszli na górę ścieżką, którą dziś idzie z Pusteven każdy pielgrzym, a z nimi ruszyli ludzie z podgórza, ciekawi, kto się z kim na szczycie zmierzy. Na górze Metody miał długo milczeć. Potem powiedział góralom, że nie zabiera im ani góry, ani ognia, ani pieśni - tylko bożka, który bierze i nie daje. Posąg Radegasta zrzucono ze skały. O jego dalszym losie opowiada się dwojako: według jednych stoczył się do doliny i do dziś leży zarośnięty mchem w którymś z wąwozów, według drugich kapłani zdążyli go znieść do podziemi i zawalić wejście. Na miejscu ofiarnym bracia postawili wtedy krzyż - pierwszy z szeregu krzyży, które stały na szczycie przez stulecia, zanim wyrosła tam dzisiejsza kaplica. Tyle że Radegast, jak to ze starymi bogami bywa, nie odszedł na dobre. Mówi się, że przebywa w podziemnych salach i pilnuje skarbu, który z nim tam został. Wejścia do jego państwa zna podobno tylko sama góra: raz otwierają się w [Cyrilce](https://zpusteven.cz/jaskinia-cyrilka), długiej jaskini szczelinowej kawałek pod grzbietem, innym razem w Volářce pod szczytem. Pasterze opowiadali o dziurach, w które gdy wrzucić kamień, leci i leci, a dna nie sposób się doczekać; i o tym, że podczas wielkich burz góra dudni, jakby w głębi przewaliło się coś ciężkiego. O skarbie wiadomo tyle: otwiera się raz w roku, w Wielki Piątek, gdy w kościołach czyta się pasję (biblijny opis męki Chrystusa). Kto w tej chwili znajdzie wejście, może nabrać pełne garście - ale nie wolno mu się odezwać ani obejrzeć za siebie. Opowiada się o gospodarzu z Bečvy, który złoto znalazł, lecz przy wyjściu przypomniał sobie o czapce zostawionej w środku. Obejrzał się, skała się zamknęła, a on do śmierci chodził w Wielki Piątek pod górę czekać, czy otworzy się po raz drugi. Nie otworzyła. Gdy w 1898 roku święcono na szczycie kaplicę, starzy ludzie z Trojanovic mieli podobno mówić, że góra wreszcie się pogodziła: na górze krzyż i dzwon, na dole w ciemności stary bóg - a między nimi grzbiet, którym ludzie chodzą w górę do dziś, czy to do jednego, czy do drugiego. Góra, jak widać, uniesie obu. Barokową legendę jako pierwszy zapisał Jan Jiří Středovský. Krąży w wielu późniejszych wariantach, źródłem historycznym jednak nie jest. ![Dawna rycina boga Radegasta z książki A. S. Kajsarova Slovanská a ruská mytologie, 1804](https://d.zpusteven.cz/ccmedia/1024/radhost-radegast-rytina-1804.avif) Rycina: [A. S. Kajsarov, 1804, Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Radegast%5F%28Kaisarov%29%5Fcropped.png), domena publiczna Powstanie kaplicy ### 36 lat od pomysłu do kaplicy W 1862 roku odbyło się na szczycie zgromadzenie pielgrzymkowo-manifestacyjne przed zbliżającym się tysiącleciem przybycia Cyryla i Metodego na Morawy. Wtedy po raz pierwszy padła propozycja, żeby postawić na szczycie pomnik - przyszłą kaplicę. Pierwsza zbiórka przyniosła **120 złotych reńskich**, potem na długie lata ucichła. Ponownie ruszyła dopiero w 1881 roku, kiedy stowarzyszenie Občanská beseda z Frenštátu na wniosek Hynka Fialki przegłosowało zamiar postawienia kaplicy na samym szczycie i powołało komitet budowy, który przejął przygotowania. Rozstrzygającym impulsem był też tryptyk Adolfa Liebschera Valašská madona: w 1895 roku miał własny pawilon na praskiej wystawie Národopisná výstava českoslovanská i przyciągnął tłumy. Liebscher sprzedał potem obraz komitetowi znacznie poniżej wartości, a wystawa objazdowa, korzystając z praskiej sławy, przyniosła w Czechach i na Morawach kolejnych **6 000 złotych reńskich**, prawie jedną trzecią całych kosztów. Grunty podarowali arcybiskup Theodor Kohn (strona Trojanovic) i hrabia Rudolf Kinský (strona Dolní Bečvy). Dlatego kaplica celowo stoi **okrakiem na granicy dwóch obrębów** - w połowie po stronie Rožnova, w połowie po stronie Frenštátu. Środkiem kaplicy przechodzi także główny europejski dział wodny między zlewiskami Morza Bałtyckiego i Czarnego, a zarazem granica kraju zlińskiego i morawsko-śląskiego. Dla porównania: krowa kosztowała około 1900 roku mniej więcej 200–250 złotych reńskich. ![Kaplica św. Cyryla i Metodego z grupą rzeźbiarską apostołów Słowian na szczycie Radhošť z lotu ptaka](https://d.zpusteven.cz/place/radhost/1280/DJI_0170.avif) Kaplica na szczycie dziś - miejsce, które podarowały dwa majątki dokładnie na swojej granicy. Przemiany budowli ### Dlaczego kamienna kaplica jest drewniana Komitet budowy zmienił się w 1905 roku w ochotnicze stowarzyszenie [Matice Radhošťská](https://www.matice-radhost.cz/). Utrzymaniem i prowadzeniem kaplicy zajmuje się do dziś - z przymusową przerwą między 1951 a 1994 rokiem, gdy zostało rozwiązane. Budowla architekta Felixa Skibiňskiego była pierwotnie biała, otynkowana, z kopułą w stylu bizantyjskim. Górska pogoda przemoczyła jednak mury, więc **w latach 1924–1926 kaplica dostała płaszcz z impregnowanego gontu i dobudowaną drewnianą dzwonnicę z gontowym dachem**. Tak z „kamiennego Bizancjum” powstała budowla, jaką znamy dziś. Drewniana dzwonnica była potem odnawiana na przełomie tysiącleci: cieśle pracowali dawnymi metodami, rzeźbione słupy i ręcznie ciosane belki nie różnią się od pierwotnych nawet w szczegółach. Drewno podarowali miejscowi z własnych lasów, a cieśle wycięli na jednej z belek napis **„Valaši sobě”** („Wołosi sobie”). ![Kaplica św. Cyryla i Metodego z nadajnikiem od strony drogi dojściowej latem](https://d.zpusteven.cz/place/radhost/1280/IMG_9926.avif)![Obłożona gontem kaplica św. Cyryla i Metodego z dzwonnicą](https://d.zpusteven.cz/ccmedia/1280/radhost-kaple-01.avif)Zima 2011 Lato 2026 Kaplica z nadajnikiem od strony drogi dojściowej - przeciągnięciem można przejść między latem a zimą. Gont chroni impregnat, dzięki któremu barwa drewna przechodzi regularny cykl: świeża powłoka ją przyciemnia, potem stopniowo wypłukują ją deszcz i słońce, aż przyjdzie kolejna impregnacja. Zdjęcie zima 2011: [Valtameri, Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Kaple%5FCyrila%5Fa%5FMetodeje%5Fna%5FRadhosti%5F%281%29.JPG), [CC BY 3.0](https://creativecommons.org/licenses/by/3.0/), kadr ### Dzwon dzwonnicy Przetrwał dwie wojny i nikt nie wie jak Dzwon jest starszy niż sama kaplica. Fabrykant z Frenštátu Josef Calasanz Bumbala z żoną Josefą kazali go odlać w 1896 roku - **dwa lata przed poświęceniem kaplicy**. Umieszczono go w małej otwartej dzwonniczce nad fasadą pierwotnej kamiennej budowli; do dzisiejszej drewnianej dzwonnicy trafił dopiero przy przebudowie w latach 1924–1926. Poza apostołami Słowian jest poświęcony św. Józefowi Kalasancjuszowi, założycielowi szkół pijarskich i patronowi chrzcielnemu ofiarodawcy. Dzwon skrywa jednak zagadkę: jak przetrwał obie wojny światowe. Rekwizycje wywiozły wtedy do hut także dzwony ze znacznie ważniejszych kościołów - dzwon ze szczytu Radhošť **mimo to brzmi do dziś**. Jak udało się go dwukrotnie uratować, ówcześni przewodniczący stowarzyszenia Matice Radhošťská - Emil Kostelník i dziekan Medard Horák - zabrali ze sobą do grobu. ![Kaplica św. Cyryla i Metodego z gontową dzwonnicą, w której wisi dzwon](https://d.zpusteven.cz/place/radhost/1280/IMG_9978.avif) Dzwon wisi wewnątrz dzwonnicy, dobudowanej w latach 1924–1926. Wykute w belce dzwonnicy > „Valaši sobě” Dzwonnica na przełomie tysiącleci wymagała odnowienia - drewno na nią podarowali miejscowi z własnych lasów. Nawiązali w ten sposób do darów i zbiórek, z których sto lat wcześniej powstała sama kaplica. Foto: [Jiri Roznovjak, Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Kaple%5FCyrila%5Fa%5FMetodeje%5F-%5FRadhost.jpg), [CC BY-SA 3.0](https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/), výřez ### Kamienny krzyż Najstarszy świadek na szczycie Najstarszą rzeczą na szczycie jest kamienny krzyż. Mieszczanin z Rožnova **Michal Janík** kazał go postawić w 1805 roku w miejsce starszego, drewnianego. Na tym samym miejscu stawiano tu kolejne krzyże od 1735 roku - ten Janíka jest ostatnim z nich i na pierwotnym stanowisku stał ponad sto lat. Odnotował go też Svatopluk Čech w książce Vzpomínky z cest a života; odwiedził Radhošť w 1881 roku. W 1930 roku na miejscu krzyża stanęła brązowa grupa rzeźbiarska Poláška. Krzyż przeniósł się **przed wejście do kaplicy** i stoi tam do dziś. Litery napisu na cokole są wykute w kamieniu i podkreślone farbą. ![Kamienny krzyż Michala Janíka z 1805 roku ze złoconym Chrystusem przed wejściem do kaplicy](https://d.zpusteven.cz/place/radhost/1280/IMG_9962.avif) ### Grupa rzeźbiarska apostołów Słowian Dar rzeźbiarza, który zasłynął w Ameryce Albín Polášek, ubogi i nieznany rodak z Frenštátu, doszedł w Ameryce do grona najbardziej cenionych rzeźbiarzy swoich czasów - jako profesor kierował wydziałem rzeźby w Art Institute w Chicago, a jego pomniki zdobią amerykańskie miasta do dziś. Stowarzyszeniu Matice Radhošťská podarował w 1930 roku brązową grupę rzeźbiarską apostołów Słowian - wyraźnie **„tylko dla góry Radhošť, na wieczną pamięć wszystkim potomkom”**. Pierwotną, marmurową wersję stworzył kilka lat wcześniej dla katedry w amerykańskim Saint Paul, gdzie stoi do dziś. Brązową replikę odlaną w Czechosłowacji kazał przewieźć na Radhošť razem z posągiem Radegasta, który podarował stowarzyszeniu Pohorská jednota Radhošť. Obie rzeźby odsłonięto podczas słowiańskiej pielgrzymki 5 lipca 1931 roku. Cyryl trzyma otwartą księgę z dłuższym początkiem Ewangelii św. Jana, zapisanym mieszaniną głagolicy i cyrylicy; Metody unosi trójramienny krzyż bizantyjski. Żylaste dłonie nie są przypadkiem - Polášek modelował je jako **ręce pracujących mężczyzn**. > „Na początku było Słowo, a Słowo było u Boga, i Bogiem było Słowo. Ono było na początku u Boga. Wszystko przez Nie się stało, a bez Niego nic się nie stało, co się stało. W Nim było życie.” > > początek Ewangelii św. Jana, zapisany mieszaniną głagolicy i cyrylicy Do domu wracał Polášek niemal co roku, na starość chciał się tu przenieść na stałe. Po komunistycznym przewrocie w 1948 roku do ojczyzny już nigdy nie wrócił - zmarł 19 maja 1965 roku w Winter Park na Florydzie. - **wysokość grupy rzeźbiarskiej:** 2,60 m - **pusty w środku odlew z brązu:** 800 kg - **granitowy cokół:** 1,60 m ![Brązowa grupa rzeźbiarska św. Cyryla i Metodego autorstwa Albína Poláška przed kaplicą](https://d.zpusteven.cz/place/radhost/1280/IMG_9933.avif) Grupa rzeźbiarska stoi na miejscu krzyża Janíka z 1805 roku - można przełączyć na detal księgi z tekstem w głagolicy i cyrylicy ### Nadajnik telewizyjny Sygnał, na który Rožnov czekał dziesiątki lat W Rožnovie pod Radhoštěm w przedsiębiorstwie państwowym [Tesla Rožnov](https://zpusteven.cz/pl/kominy-tesla) montowano od lat 50. XX wieku ekrany telewizyjne. Dobrego sygnału telewizyjnego w regionie jednak brakowało - antena na pobliskim Hradisku (522 m n.p.m.) do przyzwoitego odbioru nie wystarczała. Rozwiązaniem stał się nadajnik na samym szczycie Radhošť: we wrześniu 1966 roku postawiono go kawałek od kaplicy, gdzie wcześniej stało górskie schronisko turystyczne starsze niż sama kaplica - służyło między innymi jako miejsce, w którym odwiedzający pożyczali klucz do kaplicy. Betonowy fundament pierwszego nadajnika z wykutą datą leży tam do dziś. Pierwszy nadajnik z 1966 roku był prowizoryczny. W 1985 roku zastąpiło go wydajniejsze urządzenie do przekazu telewizyjnego, radiowego i ówczesnych łączy telefonicznych. Przebudowa w 1997 roku wydłużyła maszt antenowy o 22 metry do dzisiejszych 59,3 m - jego szczyt sięga więc wysokości 1177,8 m n.p.m., prawie 49 metrów wyżej niż sam wierzchołek góry. Nadajnik tworzy w ten sposób drugą wyrazistą sylwetkę szczytu. ![Widok z lotu ptaka na szczyt Radhošť z kaplicą, grupą rzeźbiarską i nadajnikiem telewizyjnym](https://d.zpusteven.cz/place/radhost/1280/DJI_0163.avif) Kalendarium ## Cała historia w datach 1. ### Radegast i krzyże 1710–1862 1. 1710 #### Narodziny legendy o górze Radhošť Historyk Jan Jiří Středovský wymyśla opowieść o pogańskim Radegaście i przybyciu Cyryla i Metodego na Radhošť. Legenda przyjmuje się, zakorzenia i później wpływa na powstanie kaplicy oraz posągu Radegasta. 2. 1735 #### Pierwszy krzyż na szczycie Na szczycie Radhošť stoi drewniany krzyż - pierwszy symbol chrześcijański na górze wiązanej z pogańskim Radegastem. 3. 1805 #### Kamienny krzyż Michala Janíka Mieszczanin z Rožnova Michal Janík każe zastąpić drewniany krzyż kamiennym. Po przewróceniu przez burzę w 1808 roku zostaje postawiony ponownie i wytrzymuje na szczycie ponad sto lat. 4. 1862 #### Uroczystość narodowa i pierwsza zbiórka: 120 złotych reńskich Zgromadzenie pielgrzymkowo-manifestacyjne przed tysiącleciem przybycia apostołów Słowian na Morawy po raz pierwszy publicznie wysuwa pomysł pomnika. Podczas uroczystości zbiera się pierwszych **120 złotych reńskich** na budowę - do jej realizacji zostaje jednak jeszcze długa droga. 2. ### Droga do budowy kaplicy 1881–1895 1. 1881 #### Wniosek Hynka Fialki Hynek Fialka proponuje w stowarzyszeniu Občanská beseda z Frenštátu postawić kaplicę na szczycie. Stowarzyszenie przegłosowuje zamiar i zmienia starszą ogólną myśl w rzeczywisty plan budowy. Nowa zbiórka przynosi **500 złotych reńskich**; koszty szacuje się na 10 000. 2. 1888 #### Hrabia Kinský daje grunt Rudolf Kinský z majątku rožnovskiego ofiarowuje działkę budowlaną w obrębie gminy Dolní Bečva i materiał na mury. Arcybiskup Theodor Kohn dokłada później grunty w obrębie gminy Trojanovice - kaplica ma celowo stać **w połowie po stronie Rožnova, w połowie po stronie Frenštátu**. 3. 1889–1895 #### Przewodniczącym komitetu zostaje Emil Kostelník Kierowanie komitetem budowy przejmuje fabrykant z Frenštátu Emil Kostelník. Komitet organizuje zbiórki i przygotowuje budowę; do tego czasu przynoszą **8 000 złotych reńskich**. 4. 1895 #### Valašská madona wspiera budowę Malarz Adolf Liebscher wystawia swój tryptyk Valašská madona we własnym pawilonie na praskiej wystawie Národopisná výstava českoslovanská i przyciąga tłumy. Potem sprzedaje go komitetowi za ułamek ceny - za **800 złotych reńskich** zamiast ówczesnej ceny 4 000 - a wystawa objazdowa, korzystając z praskiej sławy, przynosi w Czechach i na Morawach kolejnych **6 000 złotych reńskich**. 3. ### Budowa kaplicy 1896–1898 1. 5. 7. 1896 #### Kamień węgielny W święto apostołów Słowian zostaje poświęcony kamień węgielny. Kamienną kaplicę w stylu romańsko-bizantyjskim projektuje architekt **Felix Skibiňský** z Kroměříža; styl nawiązuje do bizantyjskiego pochodzenia obu braci. 2. 1896 #### Dzwon starszy niż kaplica Fabrykant z Frenštátu Josef Calasanz Bumbala z żoną Josefą każą odlać dzwon - **dwa lata przed ukończeniem budowy**. Ten sam dzwon brzmi z góry do dziś. 3. 11. 9. 1898 #### Poświęcenie Budowa za **20 000 złotych reńskich** jest gotowa. Kaplicę uroczyście święci ołomuniecki arcybiskup Theodor Kohn i otwiera ją dla publiczności. Dla porównania: krowa kosztowała około 1900 roku mniej więcej 200–250 złotych reńskich - koszt kaplicy odpowiadał więc cenie 80–100 krów. 4. ### Przemiany kaplicy 1904–1931 1. 1904 #### Ołtarz boczny dla madonny Kaplica dostaje prawy ołtarz boczny dla obrazu Valašská madona Adolfa Liebschera. Główny marmurowy ołtarz jest dziełem rzeźbiarza Neumanna z Kroměříža. 2. 1905 #### Powstaje Matice Radhošťská Ochotnicze stowarzyszenie nawiązuje do komitetu budowy, dba o utrzymanie i prowadzenie kaplicy oraz rozwija cześć dla Cyryla i Metodego - z wymuszoną przerwą do dziś. 3. 1924–1926 #### Gont i dzwonnica Biała kamienna kaplica wilgotnieje, więc dostaje **płaszcz z impregnowanego gontu** i dobudowaną drewnianą dzwonnicę. Tak powstaje kaplica w kształcie, jaki znamy dziś. 4. 1930–1931 #### Grupa rzeźbiarska Poláška Rodak z Frenštátu **Albín Polášek**, rzeźbiarz mieszkający w USA, ofiarowuje stowarzyszeniu Matice Radhošťská brązową grupę rzeźbiarską apostołów Słowian. Staje na miejscu krzyża Janíka, który przeniesiono przed wejście do kaplicy. 5. ### Nowoczesna odnowa kaplicy 1951–2009 1. 1951 #### Matice rozwiązana Reżim komunistyczny rozwiązuje stowarzyszenie. Kaplicą opiekują się w kolejnych dziesięcioleciach miejscowi wolontariusze poza dawną strukturą stowarzyszenia. 2. 1994 #### Matice odnowiona Stowarzyszenie wznawia działalność z inicjatywy miejscowych zapaleńców; jednym z nich jest malarz samouk František Gajdušek, autor kilku nowszych obrazów w kaplicy. 3. 1995–2009 #### Wielka odnowa kaplicy Kaplica dostaje nową instalację elektryczną, remont generalny i **odnowę dzwonnicy (2000–2003)**. Na jednej z belek cieśle wycinają **„Valaši sobě”**, pojawia się ołtarz soborowy z marmuru karraryjskiego i odnawiane są okna witrażowe. 6. ### Nadajnik telewizyjny 1966–1997 1. 1966 #### Nadajnik obok kaplicy Sygnał z anteny na pobliskim Hradisku nie wystarczał - dlatego powstaje nadajnik na samym szczycie Radhošť. Budowie ustępuje górskie schronisko turystyczne, starsze niż kaplica. 2. 1985 #### Wydajniejszy następca Prowizoryczny nadajnik ustępuje miejsca wydajniejszemu urządzeniu do przekazu telewizyjnego, radiowego i ówczesnych łączy telefonicznych. 3. 1997 #### Kolejna przebudowa Nadajnik przechodzi kolejną odnowę techniczną i razem z kaplicą pozostaje drugą wyrazistą sylwetką szczytu. Wnętrze i galeria ## Wnętrze kaplicy i szczegóły z bliska Witraże ### Osiem okien, trzy grupy tematów Osiem okien zdobią malowidła na szkle: **dwie sceny z życia Cyryla i Metodego**, czterej patroni ziem czeskich i dwie modlitwy tekstowe o patriotycznym, odrodzeniowym wymiarze. Ołtarze ### Ołtarz Ferdinanda Neumanna i ołtarz soborowy Główny ołtarz wykuł rzeźbiarz **Neumann** z Kroměříža przy budowie kaplicy. Ołtarz soborowy przed nim kazało stowarzyszenie Matice Radhošťská wykonać z marmuru karraryjskiego przy wielkiej odnowie sto lat później. Valašská madona ### Obraz, który pomógł kaplicy powstać Na ołtarzu bocznym wisi kopia tryptyku Liebschera autorstwa Otakara Pavlovskiego. Oryginał, którego wystawa objazdowa mocno wsparła zbiórki na budowę, jest w **kościele św. Marcina we Frenštácie**. Prezbiterium z pierwotnym ołtarzem Ferdinanda Neumanna z 1898 roku: dwa klęczące anioły adorują tabernakulum, z przodu stoi nowszy ołtarz soborowy z marmuru karraryjskiego, a po bokach prześwitują okna witrażowe. ![Widok nawą kaplicy w stronę ołtarza - posadzka w czarną kratkę, sklepienie kolebkowe i obrazy boczne](https://d.zpusteven.cz/place/radhost/1280/IMG_0011.avif) Nawa kaplicy: ołtarz i okna witrażowe są pierwotne, z 1898 roku, tynki i posadzka pochodzą z przebudowy w latach 1924–1926. Nowsze obrazy boczne namalował František Gajdušek, jeden z inicjatorów odnowienia stowarzyszenia Matice Radhošťská w 1994 roku. ![Ołtarz boczny z obrazem Matki Bożej Bolesnej i witrażem śmierci św. Cyryla w Rzymie](https://d.zpusteven.cz/place/radhost/1280/IMG_0006.avif) Ołtarz boczny z Pietą, czyli Matką Bożą Bolesną; okno nad nią przedstawia śmierć św. Cyryla w Rzymie 14 lutego 869 roku. ![Witraż św. Ludmiły w bocznym oknie kaplicy](https://d.zpusteven.cz/place/radhost/1280/IMG_0001.avif) Witraż św. Ludmiły - jedno z czterech okien z patronami ziem czeskich ![Rzeźbiony trójkątny znak stowarzyszenia Matice Radhošťská we wnętrzu kaplicy](https://d.zpusteven.cz/place/radhost/1280/IMG_0016.avif) Rzeźbiony znak stowarzyszenia Matice Radhošťská ze św. Cyrylem i Metodym wewnątrz kaplicy Wydarzenia na szczycie Radhošť ## Rok na górze: pielgrzymka, msze i noworoczne wyjście ### Główne wydarzenie roku 5. 7. co roku Święto słowiańskich apostołów - najbardziej ruchliwy dzień roku na szczycie Radhošť. **Msza pielgrzymkowa przy kaplicy** odbywa się od jej poświęcenia w 1898 roku, zawsze 5 lipca, w święto Cyryla i Metodego. Tej samej daty nie wybrano przypadkiem także dla poświęcenia kamienia węgielnego kaplicy w 1896 roku. Pielgrzymka przyciąga tłumy z obu stron góry i nie zniknęła nawet w latach, gdy stowarzyszenie Matice Radhošťská było rozwiązane. Zaplanuj drogę na pielgrzymkę · [Aktualny program u parafii](https://www.farnostfrenstat.cz/) ### Inne wydarzenia w roku Sob 11:00 • lipiec–poł. września #### Sobotnia msza pielgrzymkowa **Msza w każdą sobotę o 11**, bez tłumów wielkiej pielgrzymki. Po niej kaplica bywa otwarta do zwiedzania. 1. 1. tradycja noworocznych wyjść #### Noworoczne wyjście na Radhošť Pierwszy widok roku: turyści ruszają na szczyt **zaraz w Nowy Rok**. Kaplica bywa zamknięta, przeżyciem jest ośnieżony grzbiet. Wizyta ## Jak zaplanować wycieczkę na Radhošť Kaplica nie ma zagwarantowanych stałych godzin otwarcia: udostępnienie zależy od pogody i możliwości wolontariuszy. Szczyt wart jest jednak odwiedzin także przy zamkniętych drzwiach - budowla, grupa rzeźbiarska, krzyż i witraże robią wrażenie również z zewnątrz. ### Gdzie to dokładnie jest #### Na styku dwóch województw Szczyt Radhošť leży około 7 km w linii prostej na północny wschód od [Rožnova pod Radhoštěm](https://zpusteven.cz/pl/roznov-pod-radhostem). Ewidencyjnie kaplica stoi na terenie gminy Dolní Bečva, a **granica kraju zlińskiego i morawsko-śląskiego** biegnie tuż obok budowli. Środkiem kaplicy przechodzi zarazem główny europejski dział wodny między zlewiskami Morza Bałtyckiego i Czarnego. ##### Otevřít v mapách [Mapy.com](https://mapy.com/pl/zakladni?x=18.2228&y=49.4918&z=17&source=coor&id=18.2228,49.4918) · [Google Maps](https://www.google.com/maps/search/?api=1&query=49.4918,18.2228) ##### Inne miejsca w okolicy (poza trasą) [Altana widokowa Cyrilka](https://zpusteven.cz/pl/altan-cyrilka) · [Jaskinia Cyrilka](https://zpusteven.cz/jaskinia-cyrilka) · [Mořské oko](https://zpusteven.cz/pl/morske-oko) · [Wieża widokowa Jurkoviča](https://zpusteven.cz/pl/jurkovicova-rozhledna) · [Kněhyně](https://zpusteven.cz/pl/knehyne) · [Čertův mlýn](https://zpusteven.cz/pl/certuv-mlyn) Trasa grzbietem ### Jak tu dotrzeć: grzbietem Na szczyt idzie się pieszo. Najładniejsze dojście (4 km, 1–1,5 h) prowadzi grzbietem z [Pusteven](https://zpusteven.cz/pl/pustevny). 1. 1 #### [Pustevny](https://zpusteven.cz/pl/pustevny) punkt wyjścia Punktem wyjścia jest przełęcz Pustevny. Zanim ruszy się na grzbiet, warto obejrzeć secesyjne schroniska [Libušín](https://zpusteven.cz/pl/libusin) i [Maměnkę](https://zpusteven.cz/pl/mamenka) autorstwa Dušana Jurkoviča. 2. 2 #### [Grzbietem do posągu Radegasta](https://zpusteven.cz/pl/socha-radegasta) ~1,5 km Dalej idzie się grzbietem do granitowego [posągu pogańskiego boga Radegasta](https://zpusteven.cz/pl/socha-radegasta) autorstwa Albína Poláška - tego samego rzeźbiarza, który wykonał także grupę rzeźbiarską przy kaplicy. 3. 3 #### Od Radegasta do kaplicy +2 km Od posągu grzbiet ciągnie się jeszcze mniej więcej dwa kilometry, aż na sam szczyt Radhošť. Widoki na obie strony Beskidów towarzyszą praktycznie przez całą drogę. 4. #### Szczyt Radhošť z kaplicą cel · jesteś tutaj Najwyżej położona budowla sakralna w Czechach - a przy niej grupa rzeźbiarska apostołów Słowian, spoglądających przez grzbiet z powrotem ku Radegastowi. 5. ↓ #### [Dalej: zejście do Rožnova](https://zpusteven.cz/turystyka/pustevny-radhost-roznov) opcja bez samochodu Nie trzeba wracać tą samą drogą. Od kaplicy można [zejść szlakiem turystycznym obok skansenu Valašské muzeum v přírodě do Rožnova pod Radhoštěm](https://zpusteven.cz/turystyka/pustevny-radhost-roznov). Z powrotem na Pustevny dowiezie autobus. Na mapie zejście zaznaczono linią przerywaną. **Z przeciwnej strony:** samochód można zostawić także w Rožnovie i wyjść w odwrotnym kierunku [trasy Pustevny - Radhošť - Rožnov](https://zpusteven.cz/turystyka/pustevny-radhost-roznov) - całodniowa wycieczka z ciągłym podejściem. ### Co warto wiedzieć przed wyjściem #### Godziny otwarcia kaplicy Kaplica bywa dostępna także poza nabożeństwami, ale **nie ma publicznie zagwarantowanych stałych godzin**. Otwarcie zależy od pogody i osobistych możliwości wolontariuszy stowarzyszenia Matice Radhošťská. #### Nabożeństwa i pielgrzymka Od lipca msza bywa **w każdą sobotę o 11**. Główna cyrylo-metodiańska pielgrzymka przypada na **5 lipca** - to najżywszy, ale i najbardziej zatłoczony dzień na grzbiecie. Aktualny rozkład jest na [stronie stowarzyszenia Matice Radhošťská](https://www.matice-radhost.cz/). #### Wstęp i zwiedzanie **Wstęp jest bezpłatny.** Zwiedzanie grupowe warto umówić wcześniej przez urząd gminy w Trojanovicach; kaplicą opiekuje się parafia rzymskokatolicka Frenštát pod Radhoštěm. #### Pogoda na grzbiecie Szczyt jest wyraźnie chłodniejszy i bardziej wietrzny niż dolina - także latem przyda się dodatkowa warstwa. Droga grzbietem jest łatwa, ale bez schronienia; **podczas burzy nie należy na nią wchodzić**. #### Jedzenie i toalety Przy kaplicy jest **toaleta przenośna**. Jedzenie i picie można kupić **na Pustevnach**. Na závěr ## Doplňující info a test znalostí ### Rychlá rekapitulace **Jak wysoki jest Radhošť?** Radhošť ma 1129 m n.p.m. - to najdalej na zachód wysunięty tysięcznik Beskidu Śląsko-Morawskiego i siódma najwyższa góra tego pasma. **Co jest na szczycie Radhošť?** Stoi tu kaplica św. Cyryla i Metodego z 1898 roku, brązowa grupa rzeźbiarska apostołów Słowian autorstwa Albína Poláška, kamienny krzyż z 1805 roku i nadajnik telewizyjny. **Jak dostać się na Radhošť?** Najczęściej pieszo grzbietem z Pusteven (mniej więcej godzina), dokąd dowozi kolej linowa z Trojanovic-Ráztoky albo autobus. Samochodem na sam szczyt dojechać nie można. **Czy na szczycie Radhošť są toalety i jedzenie?** Przy kaplicy jest toaleta przenośna. Jedzenie i picie można kupić na Pustevnach. **Kiedy kaplica na szczycie Radhošť jest otwarta?** Kaplica nie ma publicznie zagwarantowanych stałych godzin otwarcia. Udostępnienie zależy od pogody i możliwości wolontariuszy stowarzyszenia Matice Radhošťská. Szczyt wart jest odwiedzin także przy zamkniętej kaplicy; gdy jest otwarta, przy sprzyjających warunkach bywa dostępny również punkt widokowy w dzwonnicy. **Dlaczego Radhošť łączy się z Radegastem?** Związek góry Radhošť z Radegastem i wizytą Cyryla z Metodym rozpowszechniła barokowa legenda, którą jako pierwszy zapisał Jan Jiří Středovský na początku XVIII wieku. Źródłem historycznym nie jest, zakorzeniła się jednak na tyle, że później zainspirowała powstanie kaplicy i posągu Radegasta autorstwa Poláška. **Kto opiekuje się kaplicą?** O utrzymanie i udostępnianie kaplicy dba ochotnicze stowarzyszenie Matice Radhošťská, założone w 1905 roku jako kontynuator komitetu budowy. Jego działalność była w latach 1951–1994 przymusowo przerwana; dziś stowarzyszenie rozwija też cyrylo-metodiańską tradycję miejsca. Dokąd dalej ## Powiązane z górą Radhošť Dojazd na grzbiet, alternatywne zejście na drugą stronę i sąsiedni obszar chroniony - miejsca ściśle powiązane z wycieczką na Radhošť. [Pustevny](https://zpusteven.cz/pl/pustevny) - Punkt wyjścia i węzeł komunikacyjny · Kolej linowa z Trojanovic, autobus i parking pod grzbietem - stąd chodzi się na Radhošť. Na przełęczy stoją też secesyjne schroniska Libušín i Maměnka. · Přejít na stránku → [Rožnov pod Radhoštěm](https://zpusteven.cz/pl/roznov-pod-radhostem) - Zejście na drugą stronę grzbietu · Od kaplicy można zejść także do Rožnova pod Radhoštěm obok skansenu Valašské muzeum v přírodě - całodniowy wariant wycieczki w odwrotnym kierunku. · Přejít na stránku → [NPR Kněhyně - Čertův mlýn](https://zpusteven.cz/rezerwat-knehyne-certuv-mlyn) - Sąsiedni rezerwat na horyzoncie · Kněhyně i Čertův mlýn, dobrze widoczne ze szczytu Radhošť na wschód - narodowy rezerwat przyrody z własnym podaniem i pseudokrasem. · Přejít na stránku → --- Źródło: [Radhošť z kaplicą św. Cyryla i Metodego](https://zpusteven.cz/pl/radhost) - zPusteven.cz. Cytując, podaj link do strony.