Valašská dědina z drona - chałupy zrębowe rozrzucone po zboczu, w tle beskidzkie wzgórza

Muzeum na wolnym powietrzu • Rožnov pod Radhoštěm • od 1925 roku

Valašské muzeum v přírodě

Z uratowanych rožnovskich chałup zrębowych powstał najstarszy skansen w Europie Środkowej.

Wołoszczyzna pod gołym niebem

Valašské muzeum v přírodě to największy skansen w Czechach i zarazem najstarsze muzeum na wolnym powietrzu w Europie Środkowej. W Rožnovie pod Radhoštěm od 1925 roku pokazuje, jak na Wołoszczyźnie Morawskiej mieszkano, gospodarowano i jakie rzemiosła tu uprawiano.

Dziś tworzą je trzy sektory: miasteczko na równinie, wieś na zboczu i dolina z maszynami na napęd wodny. Pośrodku miasteczka leży Valašský Slavín - miejsce pochówku ludzi, którzy rozsławili ten region.

Valašská dědina z drona - chałupy zrębowe na trawiastym zboczu otoczonym lasem
Valašská dědina

Po co tu iść

Trzy oblicza Wołoszczyzny w jednym miejscu

Muzeum tworzą trzy różne, ale powiązane sektory: rynek, wieś na zboczu i dolina techniczna. Maszyny naprawdę się tu kręcą, a rzemieślnicy przy nich pracują.

Kiedy przyjechać

Na imprezę albo właśnie poza nią

W sezonie odbywają się tu pokazy rzemiosła i programy folklorystyczne. Spokój i zdjęcia bez tłumu daje wizyta w dzień powszedni zaraz po otwarciu.

Czego nie pominąć

Valašský Slavín i kościół św. Anny

W sektorze Dřevěné městečko stoi drewniany kościół z niebieską polichromią, objęty Valašským Slavínem - miejscem pochówku znanych i szanowanych osób związanych z Wołoszczyzną Morawską.

„Valašské muzeum wypełnia przesłanie swoich założycieli, którzy zabiegali o to, by było muzeum żywym."- Národní muzeum v přírodě, o historii i powstaniu muzeum

Muzeum do dziś stoi na ekspozycjach we wnętrzach i na zewnątrz oraz na pokazach rzemiosła, gospodarowania, obyczajów i folkloru. Domy tworzą tło, treścią jest to, co się dzieje.

pierwszy Valašský rok
1925
sektory w Rožnovie
3
obiektów zabytkowych
100+

Historia muzeum Valašské muzeum v přírodě

Ze święta muzeum, z muzeum kawałek regionu

Sektory muzeum powstawały stopniowo przez prawie sześćdziesiąt lat i każdy pokazuje inne oblicze Wołoszczyzny Morawskiej.

od 1925 roku • najstarsza część

Dřevěné městečko

Valašské muzeum v přírodě - Dřevěné městečko z góry360°
Fasada kościoła św. Anny z drewnianą dzwonnicą, przed nią krzyż z Ukrzyżowanym
Wnętrze kościoła św. Anny - malowany na niebiesko strop kasetonowy i słupy, w głębi ołtarz

Narodziny Dřevěného městečka i całego muzeum

Zburzyć czy przenieść?

Bracia Alois i Bohumír Jaroňkowie przedstawili plan przeniesienia kilku budowli zrębowych do parku miejskiego jeszcze przed pierwszą wojną światową. Przeforsować go udało im się dopiero przy przygotowaniach święta etnograficznego, które Rožnov szykował na 1925 rok.

Na polankę parku zdrojowego przeniesiono wtedy dwa domy zrębowe z rožnovskiego rynku, a wraz z nimi kilka mniejszych budowli. Chodziło o dekorację do wielkiego święta folklorystycznego Valašský rok. Po jego zakończeniu domy zostały. Dały tym samym początek sektorowi Dřevěné městečko, a z nim całemu muzeum Valašské muzeum v přírodě. Stało się ono pierwszym i aż do lat 70. XX wieku jedynym muzeum tego typu w Czechach.

Z tej garstki budowli wyrosło stopniowo całe miasteczko. Dziś przy brukowanych drogach stoją ratusz, dom mieszczański, karczmy, stodoła oraz fojtství z Velkých Karlovic. Razem pokazują mieszkanie i życie w małym wołoskim mieście od połowy XIX wieku do pierwszej ćwierci XX wieku.

Dřevěné městečko z góry - kościół św. Anny z wieżą i dom zrębowy przy brukowanej drodze
Zwiedzanie
około 50 minut
Teren
po równym, brukowane drogi
Zrębowy kościół św. Anny z gontowym dachem i drewnianą wieżą, wokół galeryjki nagrobki i kuty krzyż

Nie pomijać w Dřevěném městečku

Valašský Slavín i kościół św. Anny

Pośrodku Dřevěného městečka stoi kościół św. Anny z niebieską polichromią, zbudowany w latach 1939–1941 jako swobodna kopia kościoła z Větřkovic u Příbora. Wokół niego leży cmentarz honorowy: od 1969 roku spoczywają tu osoby związane z Wołoszczyzną Morawską - pisarze, naukowcy i sportowcy.
Historia Slavína i kościoła św. Anny

od lat 60. • największy sektor

Valašská dědina

Valašské muzeum v přírodě - Nad wsią z bliska360°
Wiatrak z Kladník z rozłożonymi skrzydłami, wokół ogrodzenie i drzewa liściaste
Zrębowy ewangelicki kościół tolerancyjny z gontowym dachem, podcieniem nad wejściem i ławką przed nim
Chałupy sektora Valašská dědina z poletkami, kopkami siana i pastwiskami między nimi

Widok na zabudowanie ze wsi Nový Hrozenkov, na wiatrak z Kladník i na ewangelicki kościół tolerancyjny.

Dlaczego przybyła

Dřevěné městečko mówiło o Wołoszczyźnie za mało

Już sami założyciele wiedzieli, że miejska część muzeum nie mówi dość o życiu na Wołoszczyźnie Morawskiej. Był to przede wszystkim region rozproszonych gospodarstw w pagórkowatym krajobrazie.

Na początku lat 50. muzeum wybrało na nowy sektor wiejski stromą rožnovską paseku Stráň, leżącą kawałek od Dřevěného městečka. Pierwsze chałupy zrębowe i budynki gospodarcze wyrosły na niej dziesięć lat później. Wieś stoi więc w terenie, który jej odpowiada.

Valašská dědina jest dziś najrozleglejszym sektorem muzeum. Rozczłonkowaniem przypomina prawdziwe wsie rozłożone po zboczach Beskidów, jak wyglądały jeszcze na początku XX wieku. Nad sektorem, na wzgórzu Karlův kopec, stoi wieża widokowa Jurkoviča.

Valašská dědina z drona - chałupy między łąkami, na wzgórzu po lewej wieża widokowa Jurkoviča
Teren
na zboczu, trzeba liczyć się z podejściem
Programy
wiosenny wypęd bydła, jesień i Boże Narodzenie

od 1983 roku • sektor techniczny

Mlýnská dolina

Valašské muzeum v přírodě - Przed młynem360°
Kamienna budowla z drewnianą młynówką, pod której konstrukcją kręci się koło wodne
Dziedziniec sektora Mlýnská dolina - budowle zrębowe, stare kamienie młyńskie i drewniane wozy
Biała murowana budowla z gontowym dachem i drewnianą dobudówką przy drodze doliną

Maszyny, które do dziś chodzą

Dolina na napęd wodny

Trzeci, techniczny sektor rósł stopniowo: budowle techniczne przenoszono do doliny już od lat 70., a w 1983 roku Mlýnská dolina otworzyła się dla zwiedzających. Maszyny do dziś w niej chodzą, i to siłą wody z młynówki.

Większość budowli to kopie i rekonstrukcje: folusz, młyn i tartak pochodzą z Velkých Karlovic, hamernia jest rekonstrukcją urządzenia z Ostravice. Olejarnia z Brumova jest za to oryginałem z XVIII wieku i jako jedyna obywa się bez napędu wodnego. Zwiedzanie zaczyna się w wozowni z Ostravice, wśród starych wozów i sprzętu rolniczego.

W latach 2008 i 2009 sektor powiększył się o kolejne budowle - dom mieszkalny z Trojanovic, kuźnię z miejscowości Horní Lideč i stodołę z Velkých Karlovic.

Koło wodne w ruchu - woda spada z drewnianej młynówki na jego łopatki
Zwiedzanie
około 60 minut, tylko z przewodnikiem
Rozbudowa
2008–2009 dom, kuźnia i stodoła
Libušín i Maměnka z góry - rzeźbione szczyty, wieżyczki i gontowe dachy obu schronisk obok siebie

Czwarty sektor stoi na grzbiecie

Od 1995 roku muzeum zarządza na Pustevnach trzema budowlami: schroniskami Maměnka i Libušín oraz dzwonniczką nieopodal. Stoją na przełęczy pod szczytem Radhošť, 20 kilometrów od Rožnova, i są narodowym zabytkiem kultury; reszta przełęczy do muzeum nie należy.
Na stronę Pusteven
Kalendarium

Od odłożonego planu do trzech sektorów

Sto lat, w ciągu których z dekoracji do święta folklorystycznego powstał największy skansen w Czechach.

  1. Narodzinydo 1925 roku

    1. przed 1914

      Odłożony plan Jaroňków

      Bracia Jaroňkowie przedstawiają plan przeniesienia kilku budowli zrębowych do parku miejskiego. Nie dochodzi do niego.

    2. 1925

      Valašský rok i Dřevěné městečko

      Na polankę parku zdrojowego przenoszą się dwa domy zrębowe z rožnovskiego rynku. Po święcie zostają na miejscu i tym samym powstaje Valašské muzeum v přírodě.

  2. Kościół i Slavín1939–1969

    1. 1939–1941

      Kościół św. Anny

      W sektorze Dřevěné městečko wyrasta swobodna kopia jednonawowego kościoła z Větřkovic u Příbora.

    2. lata 60.

      Zbiór nagrobków przy kościele

      Otoczenie kościoła służy jako ekspozycja historycznych nagrobków i żeliwnych krzyży; uwagę zwracają kamienne płyty fojtów i wołoskich portášů.

    3. 1969

      Powstaje Valašský Slavín

      Z ekspozycji staje się miejsce pamięci o osobach zasłużonych dla Wołoszczyzny Morawskiej.

  3. Trzy sektorylata 50.–1983

    1. lata 50.

      Zamiar sektora wiejskiego

      Muzeum decyduje się uzupełnić miasteczko o wieś - Wołoszczyzna Morawska była głównie regionem zboczy i pasek.

    2. lata 60.

      Budowa na pasece Stráň

      Na rožnovskiej pasece Stráň rosną pierwsze chałupy i budynki gospodarcze sektora Valašská dědina.

    3. lata 70.

      Budowle w dolinie

      Przy starej młynówce wyrastają stopniowo obiekty techniczne - folusz, młyn, tartak, olejarnia i hamernia.

    4. 1983

      Mlýnská dolina się otwiera

      Sektor techniczny zostaje udostępniony publiczności; maszyny napędza w nim woda, a zwiedzanie odbywa się tylko z przewodnikiem.

  4. Czwarty sektor i dziś1995–dziś

    1. 1995

      Pustevny czwartym sektorem

      Muzeum przejmuje Maměnkę, Libušín i dzwonniczkę na Pustevnach - budowle Jurkoviča są narodowym zabytkiem kultury.

      Na stronę Pusteven
    2. 2008–2009

      Mlýnská dolina się rozrasta

      Przybywa dom mieszkalny z Trojanovic, kuźnia z miejscowości Horní Lideč i stodoła z Velkých Karlovic.

    3. dziś

      Ponad sto obiektów

      Trzy sektory w Rožnovie z ponad setką obiektów zabytkowych - oryginały przeniesione z terenu oraz kopie i rekonstrukcje.

Na závěr

Doplňující info a test znalostí

Rychlá rekapitulace

Ile sektorów ma Valašské muzeum v přírodě?

W Rožnovie trzy: Dřevěné městečko (od 1925), Valašskou dědinu (od lat 60.) i Mlýnskou dolinu (od 1983). Czwarty sektor to Pustevny 20 kilometrów stąd - muzeum należą tam od 1995 roku schroniska Maměnka i Libušín oraz dzwonniczka, nie cała przełęcz.

Czy wstęp do muzeum jest płatny?

Tak, każdy z trzech rožnovskich sektorów ma własny bilet; jest też bilet łączony na wszystkie trzy naraz. Aktualne ceny i godziny otwarcia podaje strona muzeum.

Czym jest Valašský Slavín i czy da się go zobaczyć w ramach zwiedzania?

To miejsce pochówku wokół kościoła św. Anny pośrodku Dřevěného městečka, gdzie od 1969 roku składane są osoby zasłużone dla Wołoszczyzny Morawskiej. Leży wprost na trasie zwiedzania sektora i nie ma osobnego biletu. Całą historię i to, kto tu spoczywa, podaje strona Valašskiego Slavína.

Ile czasu zarezerwować na wizytę?

Samo Dřevěné městečko da się obejść w 50 minut. Na wszystkie trzy sektory trzeba liczyć pół dnia - Valašská dědina jest rozległa i idzie pod górę.

Czy muzeum jest dostępne na wózku?

Dřevěné městečko jest poprowadzone po równym, brukowanymi drogami z ławkami, a sektor i parter wybranych obiektów są dostępne na wózku. Valašská dědina jest pagórkowata.

Závěrečný kvíz

Otázka 1 z 3

Dlaczego w 1925 roku powstało Dřevěné městečko?

RysíkRysík→

Kawałek wyżej jest quiz, spróbujemy?

Za kilka quizów dostanę okulary i poczuję się uczony.

Rozwiąż quiz

Stopień: Domator. W paszporcie nie ma jeszcze żadnej pieczątki. Wystarczy odwiedzić dowolne miejsce, żeby zostać Pielgrzymem.

Beskidy i Wołoszczyznę Morawską można poznać z Rysíkiem albo bez niego. Rysík bardzo chce przy tym być. Czy zabrać go ze sobą i wykonywać z nim wyzwania, pozostaje wyborem każdego.

Dodaj miejsce Valašské muzeum v přírodě do ulubionych

Ulubione miejsca znajdują się na koncie. Na stronie Turystyka można według nich filtrować trasy.

Coś tu nie pasuje?

Można zaproponować dokładniejsze brzmienie.