Mury zaginionej budowli • Prostřední Bečva • rezerwat Kněhyně – Čertův mlýn
Dwa niskie mury przy drodze - wszystko, co po ludziach na grzbiecie zostało.
W przełęczy między Kněhyní a Čertovým mlýnem stoi kawałek od czerwonego szlaku z Pusteven sucho układany mur kamienny parteru zaginionej budowli. Według miejscowej opowieści chodzi o chatę myśliwską lasów arcybiskupich zwaną Greiffka. Źródła pisanego o niej jednak żadnego nie ma - mury są jedynym, co się zachowało.
Dlaczego tu przyjść
Według opowieści chata należała do rewiru łowieckiego arcybiskupstwa ołomunieckiego i nazwę dostała po zarządcy lasów Greiffie. Pewne jest tylko to, co stoi: mur parteru, układany bez zaprawy, na sucho.
Kiedy się wybrać
Mury stoją tuż przy ścieżce, ale w gęstej roślinności łatwo je przeoczyć. Bez liści i paproci, czyli poza sezonem wegetacyjnym, widać je z drogi lepiej.
Czego nie pominąć
W jednym murze został otwór z płaskimi kamieniami nad nim. Za przerwą w podszycie stoi też resztka drugiego muru.
Najpierw pański rewir, w którym chata stała. Potem wojna, która przywiodła w lasy innych ludzi. A na koniec rezerwat, z którego ludzie odeszli całkiem.
Pański rewir
Lasy na grzbiecie Kněhyně i Čertova mlýna należały w XIX wieku do arcybiskupstwa ołomunieckiego, które zarządzało nimi z wielkiej własności ziemskiej Hukvaldy. Grzbiet był więc pańskim rewirem łowieckim - a w przełęczy między oboma szczytami wyrosła podobno w 2. połowie XIX wieku chata. Nazwę Greiffka dostała po Greiffie, zarządcy lasów arcybiskupich.
Arcybiskupstwo w Beskidach rzeczywiście budowało: kilka kilometrów stąd, w Bílej, arcybiskup František Saleský Bauer kazał sobie w 1906 roku postawić drewniany zameczek myśliwski jako letnią rezydencję wypoczynkową z możliwością polowań w okolicznych lasach. Ten stoi i służy do dziś; Greiffka jest o pokolenie starsza - a jak wyglądała, nie wiadomo.
Czego o chacie nie wiemy
O Greiffce nie zachowało się żadne źródło pisane. Znany jest tylko przybliżony czas powstania - 2. połowa XIX wieku - a i tego, że chodziło o chatę myśliwską lasów arcybiskupich, nie dowodzi nic poza opowieścią.
Mur jest więc jedynym świadkiem bez pośrednika: ściany obwodowe parteru, układane na sucho, czyli bez zaprawy. Nad jednym otworem płaskie kamienie trzymają do dziś. Ile chata miała kondygnacji, z czego była u góry i jak wyglądała, z murów odczytać się nie da.
Jesień 1944
W czasie wojny osiedli w tych lasach inni ludzie - nie mieszkali tu, ukrywali się. Jesienią 1944 roku zbudowali w lasach pod Kněhyní bunkry partyzanci 1. czechosłowackiej brygady partyzanckiej im. Jana Žižki. Pamiątki tamtych miesięcy stoją przy znakowanej drodze pod Kněhyní: kawałek od Greiffki kamień z tablicą ku pamięci walk brygady, a dalej pomnik partyzantki Růženy Valentovej, która poległa tu 6 listopada 1944 roku.
Całą historię brygady opowiada pomnik Partizán w Makovskim przesmyku, a przystanki przy drodze strona Kněhyně. Tego, że partyzanci użyli też murów Greiffki, nie podaje żadne źródło.
Dziś
Teren, na którym mury stoją, jest od 19 stycznia 1989 roku narodowym rezerwatem przyrody Kněhyně – Čertův mlýn. Nikt tu nie mieszka i chodzi się wyłącznie po znakowanych szlakach - wierzchołek Kněhyně jest jako jądro rezerwatu całkiem niedostępny.
Po chacie został tylko mur - i on też się rozpada. Spoiny przerasta mech, korzenie i paprocie, po koronie muru osuwają się płaskie kamienie, a przez naroża położyły się powalone pnie. Resztki murów stoją przy tym tuż przy czerwonym szlaku, więc można je obejrzeć bez kroku poza drogę.
Mur mija czerwony szlak z Pusteven, który za szczytem opada przełęczą pod Kněhyně - cała wycieczka z przełęczy prowadzi obok Mořského oka. Tablicy informacyjnej przy murze jednak nie ma: ścieżka dydaktyczna Čertův mlýn odchodzi od grzbietu ku Martiňákowi.
Kalendarium
2. poł. XIX w.
Lasy należą do arcybiskupstwa ołomunieckiego, a grzbiet jest rewirem łowieckim. Według opowieści stoi tu wtedy chata, którą nazywa się Greiffka po zarządcy lasów arcybiskupich Greiffie. Źródła pisanego brak.
1906
Arcybiskup František Saleský Bauer każe sobie postawić w Bílej drewniany zameczek myśliwski - dowód, jak arcybiskupstwo w tych górach gospodarowało i polowało.
jesień 1944
W lasach pod Kněhyní ukrywa się 1. czechosłowacka brygada partyzancka im. Jana Žižki. Przy czerwonym szlaku do dziś stoi kamień z tablicą i pomnik partyzantki Růženy Valentovej (poległa 6. 11. 1944).
Historia brygady19. 1. 1989
Powstaje rezerwat Kněhyně – Čertův mlýn (niecałe 199 ha). Obowiązuje strefa spokoju i chodzi się wyłącznie po znakowanych szlakach.
dziś
Resztki murów stoją tuż przy czerwonym szlaku z Pusteven pod Kněhyně. Podszyt stopniowo je pochłania. Jakieś 497 m na południe stąd leży Čertův stůl.
Paszport beskidzki
Czy to wizyta na żywo?
Cyfrowa wizyta w tym miejscu jest już zapisana w paszporcie beskidzkim. Pieczątkę fizycznej wizyty można odebrać na miejscu przyciskiem poniżej.
Przeglądarka po kliknięciu jednorazowo zapyta o położenie; weryfikacja odbywa się offline na urządzeniu i nigdzie nie jest wysyłana.
Z przełęczy idzie się na wschód, plecami do szczytu Radhošť. Kawałek od rozdroża przy Libušínie chowa się w lesie jeziorko Mořské oko - ostoja traszek i innych płazów.
Do rozdroża z miejscem odpoczynku dochodzi się wygodnie; ostatnie mniej więcej półtora kilometra czerwony szlak wznosi się stromiej kamienistą leśną drogą. Kawałek poniżej rozdroża leżą polany, które przez trzysta lat utrzymywały owce.
Czerwony szlak prowadzi przez szczyt najwyższej góry kraju zlińskiego (1206 m) - ten jest po znakach dostępny. Kawałek poniżej, na końcu stumetrowej szczeliny, leży Čertův stůl - kamienna płyta na dwóch cokołach; znaki do niego jednak nie prowadzą, a po rezerwacie chodzi się wyłącznie po szlakach, więc obejrzeć go można w panoramie 360°.
Za szczytem czerwony szlak opada do przełęczy pod Kněhyně. Jakieś 497 m na północ od płyty Čertův stůl stoi tuż przy drodze sucho układany mur kamienny dawnej chaty myśliwskiej. Rośnie wokół gęsty podszyt, więc łatwo go minąć - niskich murów trzeba szukać po lewej i po prawej stronie ścieżki.
Można iść dalej pod Kněhyně - wyższy szczyt narodowego rezerwatu przyrody. Chodzi się wyłącznie po znakowanych drogach, a na szczyt Kněhyně żadna nie prowadzi i jest on niedostępny. Na mapie wariant zaznaczono linią przerywaną.
Cała droga prowadzi narodowym rezerwatem przyrody - chodzi się wyłącznie po znakowanych szlakach. Mur jest wprost przy czerwonym, więc dla niego nie trzeba nigdzie schodzić.
Mury są niskie i w gęstej roślinności zlewają się z lasem. Najlepiej widać je poza sezonem wegetacyjnym - trzeba szukać kamiennej linii po lewej i po prawej stronie ścieżki.
Mur jest układany na sucho i rozluźniony przez powalone pnie - kamienie się osuwają. Mury lepiej oglądać z drogi.
Bufet i toalety są dopiero na Pustevnach. Woda ze źródełka U Partyzánky pod Kněhyní nie jest badana.
Mur stoi wprost przy czerwonym szlaku. Odnoga do pierwotnego źródełka i kopca w jądrze rezerwatu została zlikwidowana - dalej od znaków się nie chodzi.
Resztkami zaginionej budowli w przełęczy między Kněhyní a Čertovým mlýnem, o której miejscowa opowieść mówi, że była chatą myśliwską lasów arcybiskupich. Został z niej sucho układany mur kamienny ścian obwodowych parteru.
Według opowieści po Greiffie, zarządcy lasów arcybiskupich. Lasy wokół Kněhyně i Čertova mlýna należały do arcybiskupstwa ołomunieckiego, a grzbiet był jego rewirem łowieckim.
Opowieść umieszcza ją w 2. połowie XIX wieku, poświadczone to jednak nie jest. Kiedy zniknęła, nie wiadomo.
To niskie kamienne mury układane na sucho, bez zaprawy, po lewej i po prawej stronie ścieżki. W jednym murze został otwór z płaskimi kamieniami nad nim. W gęstej roślinności łatwo całe miejsce minąć - najlepiej widać je poza sezonem wegetacyjnym.
Tak. Mury stoją tuż przy czerwonym szlaku, więc schodzić z drogi nie trzeba - co w narodowym rezerwacie przyrody Kněhyně – Čertův mlýn jest zarazem nakazem. Z Pusteven przez Mořské oko i szczyt Čertův mlýn jest to około 3,5 kilometra.
Przez szczyt Čertův mlýn prowadzi ten sam czerwony szlak; tuż pod nim leży Čertův stůl, kamienna płyta na dwóch cokołach na końcu stumetrowej rozpadliny - sam jednak leży poza znakowanym szlakiem. Za przełęczą wznosi się Kněhyně, której wierzchołek jest niedostępny. Pod grzbietem biegnie siedmiokilometrowa ścieżka dydaktyczna Čertův mlýn z dziewięcioma przystankami z Martiňáku obok Mořského oka na Pustevny, do murów Greiffki jednak nie odbija.
Otázka 1 z 4
Rysík→Za kilka quizów dostanę okulary i poczuję się uczony.
Stopień: Domator. W paszporcie nie ma jeszcze żadnej pieczątki. Wystarczy odwiedzić dowolne miejsce, żeby zostać Pielgrzymem.
Beskidy i Wołoszczyznę Morawską można poznać z Rysíkiem albo bez niego. Rysík bardzo chce przy tym być. Czy zabrać go ze sobą i wykonywać z nim wyzwania, pozostaje wyborem każdego.
Góra nad przełęczą
Najwyższy szczyt kraju zlińskiego rozwiera się przez głębokie pełzanie; na końcu największej rozpadliny siedzi Čertův stůl. Greiffka jest przy tym samym czerwonym szlaku, 497 m na północ.
Přejít na stránku →Wierzchołek za przełęczą
Kněhyně (1257 m) tuż za przełęczą z murami Greiffki - wierzchołek jest jako jądro rezerwatu niedostępny. Po drodze do niego stoją pomniki brygady partyzanckiej i źródełko U Partyzánky.
Přejít na stránku →
Rezerwat, w którym mury leżą
Rezerwat chroni oba szczyty powyżej 1200 m i to, co kryje się pod nimi - pseudokras i resztki puszczy. Wyznacza też, którędy wolno tu chodzić.
Přejít na stránku →
Historia brygady
Pomnik 1. czechosłowackiej brygady partyzanckiej im. Jana Žižki w Makovskim przesmyku - oddziału, który jesienią 1944 roku ukrywał się też w bunkrach pod Kněhyní.
Přejít na stránku →
