Beskidy • trzecia najwyższa góra • wierzchołek niedostępny
Wierzchołek należy do naturalnego lasu górskiego i jego rzadkich mieszkańców - ludziom wstęp jest zakazany. Chodzi się niżej.
Kněhyně (1257 m) to trzecia najwyższa góra Beskidów, zaraz po Lysej horze (1323 m) i Smrku (1276 m). W jej lasach szczytowych i zboczowych rośnie rzadki naturalny las górski - i właśnie on czyni z niej jedną z najcenniejszych części beskidzkiej przyrody.
Kněhyně należy do najsurowiej chronionej kategorii: jest częścią narodowego rezerwatu przyrody Kněhyně – Čertův mlýn, jednego z zaledwie siedmiu na całym obszarze chronionego krajobrazu Beskydy. Sam wierzchołek tworzy jądro rezerwatu i jest dla ludzi zamknięty.
Dlaczego jest rzadka
Naturalne górskie świerczyny rosły w Beskidach od zawsze tylko na trzech najwyższych szczytach - na Lysej horze, Smrku i Kněhyni. Na Kněhyni zachowała się ich resztka i pierwotny górski ekotyp świerka.
Co uszanować
Wierzchołek Kněhyně tworzy jądro rezerwatu i szlak na niego nie prowadzi. Chodzi się wyłącznie po znakach, do jaskiń się nie wchodzi, a pies należy na smycz.
Kiedy się wybrać
Do Kněhyňskiej louki pod wierzchołkiem prowadzi czerwony szlak z Pusteven. Najładniej jest wiosną i jesienią; wiosenne i letnie noce oraz okres tokowania trzeba zostawić zwierzętom.
Zamknięty jest tylko wierzchołek
Niedostępny jest tylko sam wierzchołek Kněhyně, nie cała góra. Z Pusteven prowadzi pod nią czerwony szlak, który wierzchołek omija, i idzie się nim bez ograniczeń. Mija miejsca, na które wejść wolno - Kněhyňską louku, źródełko U Partyzánky i pomnik Růženy Valentovej.
Panorama 360° dostępnych miejsc przy znakowanej drodze. Wierzchołka Kněhyně wśród nich nie ma - do jądra rezerwatu się nie wchodzi.
Na górze został ostatni las swojego rodzaju w Beskidach. Rośnie tu sam z siebie od tysięcy lat.
Wyspa pierwotnego lasu
Prawie całe Beskidy pokrywa dziś świerk - tyle że gospodarczy, w równych sadzonych rzędach. Naturalny górski las świerkowy, który rośnie tu sam z siebie, utrzymał się od zawsze tylko na trzech najwyższych szczytach – na Lysej horze, Smrku i Kněhyni. W położeniach średnich przeważa buk z jodłą.
Jedną z trzech ostatnich wysp naturalnej świerczyny niesie wierzchołek Kněhyně. Na stromych zboczach pod nim rosną buczyny świerkowo-jodłowe, ale sam płaski wierzchołek pokrywają skarłowaciałe świerczyny z jarzębiną. Głównym gatunkiem drzewa w partii szczytowej jest świerk pospolity - i to świerk z zachowaną pierwotną populacją rzadkiego górskiego ekotypu, czyli drzewo, które rośnie tu od tysięcy lat.
Rzadkością jest i to, co rośnie pod drzewami i między kamieniami: w położeniach szczytowych przetrwał krzew porzeczka skalna i porzeczka alpejska, a w odsłoniętych rumowiskach cała gama roślin górskich. Na Kněhyni nie chroni się jednego gatunku - chroni się cały skład lasu, jaki nigdzie indziej się nie zachował.
Dlaczego na wierzchołek się nie chodzi
Na wierzchołek góry nie prowadzi dziś żaden znak turystyczny - służby ochrony przyrody zlikwidowały go w 2007 roku, kiedy napór ludzi na partie szczytowe Beskidów przekroczył znośną miarę. Od tego czasu obowiązuje tu zakaz wejścia.
Wierzchołek tworzy jądro rezerwatu, a wejście poza znakowane szlaki jest wykroczeniem. Spokoju potrzebuje tu ryś euroazjatycki ze względu na rozmnażanie i krytycznie zagrożony głuszec, któremu w Beskidach zostało ostatnich kilka osobników. Wydeptywanie zagraża też tojadowi mocnemu morawskiemu - roślinie, która w Czechach rośnie niemal wyłącznie tutaj. Strażnicy pilnują wierzchołka i wystawiają mandaty.
Wierzchołek Kněhyně daje spokój i stary las. Od nich zależą rzadkie rośliny i głuszec, który zdradza, jak lasowi się wiedzie. Najrzadszy z roślin jest trujący tojad mocny morawski - endemit, który w całych Czechach rośnie jedynie w Beskidzie Śląsko-Morawskim; obok niego goryczka trojeściowa, modrzyk górski czy liczydło górskie. Las jest zarazem biotopem rysia euroazjatyckiego, a w ostatnich latach kilka razy zabłąkał się tu też niedźwiedź brunatny.
Las szczytowyRośliny, które gdzie indziej nie rosną
Gatunki górskie związane z chłodnym, wilgotnym i niezakłóconym lasem na wierzchołku Kněhyně. Rosną tu rzadko i powoli.
Picea abies
W partii szczytowej Kněhyně zachowała się pierwotna populacja rzadkiego górskiego ekotypu - drzewa, które rosną tu od tysięcy lat. Formę górską poznaje się po wąskiej, kolumnowej koronie z krótkimi gałęziami (trzyma mniej śniegu) i długich zwisających szyszkach, najdłuższych z czeskich świerków.
Foto: Jacek Halicki, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Ribes petraeum
Rzadki krzew górski spokrewniony z porzeczką ogrodową. W położeniach szczytowych przetrwał razem z porzeczką alpejską na kamienistych rumowiskach, dokąd zwykły las nie dociera.
Foto: opioła Jerzy, Wikimedia Commons, CC BY 2.5
Aconitum firmum subsp. moravicum
Silnie trująca roślina górska o niebieskofioletowych hełmiastych kwiatach - endemit, który w całych Czechach rośnie tylko w Beskidzie Śląsko-Morawskim.
Foto: Mizera Ondřej, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0Spokój i stary lasKto ma tu najwięcej do stracenia
Ryś euroazjatycki poluje tu w ciszy, a głuszec potrzebuje rozległego starego lasu - oba znikają, gdy tylko ubędzie spokoju. Trzeba poruszać się wyłącznie po znakowanych szlakach, zachowywać ciszę i trzymać psa na smyczy.
Na krawędziTetrao urogallus
Największy europejski kurak i miara zdrowego lasu górskiego. W Beskidach zostało go ostatnich kilka osobników; od 2017 roku populację wzmacnia hodowla przedsiębiorstwa Lesy ČR w Krásnej pod Lysou horou. Kněhyně daje im las, jakiego potrzebują, ale zakłócenia ich z niego wypierają.
Foto: Simon Bailey, Wikimedia Commons, CC BY 2.0
Lynx lynx
Największy europejski drapieżnik kotowaty. Po lesie szczytowym porusza się za zdobyczą i w poszukiwaniu partnera - ciszy i niezakłóconych gęstwin potrzebuje tak samo jak głuszec.
Foto: Tim Sträter, Wikimedia Commons, CC BY 2.0Zdjęcia gatunków pochodzą z Wikimedia Commons - autor i licencja są podane przy każdym zdjęciu. Ilustrują, jak gatunek wygląda; nie są to zdjęcia zrobione wprost na Kněhyni.
Kalendarium
fałdowanie Karpat
Skały jednostki śląskiej fałdują się i nasuwają; z piaskowców godulskich powstaje grzbiet ze szczytami powyżej 1200 m - Kněhyně (1257 m) i sąsiedni Čertův mlýn (1206 m).
po epoce lodowej
Na najwyższe beskidzkie góry - Lysą horę, Smrk i Kněhyně - wraca naturalny górski las świerkowy, podczas gdy niżej przeważa buk z jodłą. Na Kněhyni ten rzadki las zachował się do dziś.
19. 1. 1989
Kněhyně razem z Čertovým mlýnem staje się częścią narodowego rezerwatu przyrody najsurowszej kategorii. Szczegóły niesie strona rezerwatu.
lata 90.
Kiedyś pospolity głuszec bywa w okolicy obserwowany już tylko pojedynczo. Beskidzka populacja znajduje się na krawędzi - a z tym rośnie nacisk, by zostawić jej ostatni spokój.
2007
Napór ludzi na partie szczytowe Beskidów przekracza znośną miarę i służby ochrony przyrody likwidują ścieżkę na wierzchołek Kněhyně. Od tego czasu obowiązuje tu zakaz wejścia.
2017
Lesy ČR zaczynają wypuszczać w Beskidy głuszce odchowane w Krásnej pod Lysou horou. Żeby to się opłaciło, ptaki potrzebują miejsc, w których mają spokój.
dziś
Do Kněhyňskiej louki pod wierzchołkiem prowadzi czerwony szlak. Czujniki strażników liczą mimo to do 800 osób rocznie, które ruszają wyżej; za wejście do rezerwatu grozi mandat do 10 000 koron.
Ślady ludzi pod górą
Lasy pod Kněhyní kryły jesienią 1944 roku bunkry 1. czechosłowackiej brygady partyzanckiej im. Jana Žižki - a znakowana droga do dziś mija pamiątki tamtego czasu. W przełęczy przy rozdrożu stoi kamień z tablicą ku pamięci walk brygady. Kawałek dalej, przy znakowanej trasie, jest źródełko U Partyzánky i pomnik partyzantki Růženy Valentovej, nauczycielki z Ołomuńca, która poległa tu 6 listopada 1944 roku.
Pierwotne źródełko i kopiec leżały głębiej w rezerwacie, przy ślepej odnodze szlaku. Była to najczęstsza droga, którą ludzie schodzili w jądro rezerwatu, więc znakarze ją zlikwidowali; nowe źródełko i nowy pomnik powstały wprost przy trasie głównej. Postawiły je dzieci z drużyny harcerskiej w Pražmie i ze szkoły podstawowej w Bohumínie.
Przystanki wzdłuż trasy pokazuje strona wycieczki; ruchowi partyzanckiemu w Beskidach poświęcony jest pomnik Partizán.
Paszport beskidzki
Czy to wizyta na żywo?
Cyfrowa wizyta w tym miejscu jest już zapisana w paszporcie beskidzkim. Pieczątkę fizycznej wizyty można odebrać na miejscu przyciskiem poniżej.
Przeglądarka po kliknięciu jednorazowo zapyta o położenie; weryfikacja odbywa się offline na urządzeniu i nigdzie nie jest wysyłana.
Z przełęczy idzie się na wschód, plecami do szczytu Radhošť. Kawałek od rozdroża przy Libušínie chowa się w lesie jeziorko Mořské oko - ostoja traszek i innych płazów.
Do rozdroża z miejscem odpoczynku dochodzi się wygodnie; ostatnie mniej więcej półtora kilometra czerwony szlak wznosi się stromiej kamienistą leśną drogą. Kawałek poniżej rozdroża leżą polany, które przez trzysta lat utrzymywały owce.
Czerwony szlak prowadzi przez szczyt najwyższej góry kraju zlińskiego (1206 m) - ten jest po znakach dostępny. Kawałek poniżej, na końcu stumetrowej szczeliny, leży Čertův stůl - kamienna płyta na dwóch cokołach; znaki do niego jednak nie prowadzą, a po rezerwacie chodzi się wyłącznie po szlakach, więc obejrzeć go można w panoramie 360°. Jakieś 497 m na północ przy czerwonym szlaku stoją też resztki chaty myśliwskiej Greiffka.
Rozdroże przy czerwonym szlaku pod szczytem Kněhyně - najdalszy punkt, do jakiego po znakach można podejść pod Kněhyně. Po drodze mija się pomniki z jesieni 1944 roku i źródełko U Partyzánky. Szczyt Kněhyně (1257 m) jest niedostępny - leży w jądrze rezerwatu i nie prowadzi do niego żaden znakowany szlak.
Wierzchołek Kněhyně jest zamknięty. Nie należy szukać do niego ścieżki ani skrótu - leży w jądrze rezerwatu, a wejście poza znaki jest wykroczeniem. Twór skalny Čertův stůl, który też leży poza szlakiem, można obejrzeć w panoramie 360° na stronie Čertův mlýn.
Wierzchołek Kněhyně leży w jądrze rezerwatu i szlak do niego nie prowadzi - wstęp jest więc z mocy prawa zakazany. Strażnicy go pilnują, a za wejście grozi mandat do 10 000 koron.
To narodowy rezerwat przyrody kategorii IUCN Ia. Chodzi się wyłącznie po znakowanych szlakach - poza nimi grozi mandat, a przede wszystkim szkoda w tym, dla czego góra jest chroniona.
Na tym terenie żyje ryś i niedźwiedź. Trzeba zachowywać ciszę, głośną muzykę zostawić w domu, psa trzymać na smyczy i nie podchodzić do wejść do jaskiń - zimują w nich nietoperze.
Na górze wieje, a pogoda zmienia się szybciej niż w dolinie. Po deszczu kamienie i korzenie są śliskie, zimą grzbiet jest wymagający, a dni krótkie.
Bufet i toalety ma przełęcz Pustevny, niecałe pięć kilometrów czerwonym szlakiem.
Leży w jądrze narodowego rezerwatu przyrody i nie prowadzi do niego znakowana ścieżka, więc wstęp jest z mocy prawa zakazany. Spokoju potrzebuje tu ryś euroazjatycki, głuszec i rzadkie rośliny górskie.
Na Kněhyňską louku - najdalszy punkt, do którego prowadzi szlak turystyczny. Reszta góry jest zamknięta.
Naturalny las górski rósł w Beskidach tylko na trzech najwyższych szczytach - na Lysej horze, Smrku i Kněhyni (1257 m, trzecia najwyższa góra Beskidów). Na Kněhyni zachowała się dodatkowo pierwotna populacja górskiego ekotypu świerka.
Na sąsiedni szczyt Čertův mlýn, na który szlak prowadzi. Kněhyně i Čertův mlýn tworzą wspólny rezerwat Kněhyně – Čertův mlýn.
Nie, Kněhyně to tylko wyższy z dwóch szczytów narodowego rezerwatu przyrody Kněhyně – Čertův mlýn.
Otázka 1 z 5
Rysík→Za kilka quizów dostanę okulary i poczuję się uczony.
Stopień: Domator. W paszporcie nie ma jeszcze żadnej pieczątki. Wystarczy odwiedzić dowolne miejsce, żeby zostać Pielgrzymem.
Beskidy i Wołoszczyznę Morawską można poznać z Rysíkiem albo bez niego. Rysík bardzo chce przy tym być. Czy zabrać go ze sobą i wykonywać z nim wyzwania, pozostaje wyborem każdego.
